KCÊ-E’den Ezidilerin özgür iradesi ve temsiliyeti çağrısı
Avrupa Ezidi Topluluğu Koordinasyonu (KCÊ-E), Irak hükümetiyle yürütülen görüşmeleri ve Sincar’ın sorunlarının çözümüne yönelik anlaşmayı olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi. KCÊ-E, Türkiye ve Suriye’de yürütülen süreçlerde Ezidilerin özgür iradesinin ve meşru temsiliyetinin esas alınması çağrısında bulundu.
KCÊ-E, Avrupa ve bölgedeki bazı Ezidi partilerin devletlerin müdahalesiyle yeni bir siyasi konsept oluşturma çabasına ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, Ezidi toplumunun siyasi geleceğinin dış müdahalelerle değil, özgür irade ve demokratik temsiliyet temelinde belirlenmesi gerektiği kaydedildi.
Açıklamada, tarihte baskı, dışlanma ve soykırıma maruz kalan Ezidi toplumunun temel talebinin güvenliğin sağlanması, haklarının güvence altına alınması ve geleceğin kendi özgür iradesiyle belirlenmesi olduğu belirtildi. Sincar, Türkiye ve Suriye’deki Ezidi sorunlarını çözmeye yönelik çalışmalarda ülkelerin kendine özgü koşullarının göz önünde bulundurulması gerektiği ifade edildi.
Temsiliyet kendi iradelerine dayanmalı
Açıklamada, devlet kurumları ve siyasi aktörlerle diyaloğun sürdürülmesinden yana oldukları, sorunların çözümü için barışçıl müzakereleri destekledikleri kaydedildi. Ezidi toplumu adına yapılan her görüşme veya anlaşmanın toplumun özgür iradesine, çoğulcu katılımına, şeffaflığa ve sorumluluğa dayanması gerektiği vurgulandı.
Açıklamada, yalnızca devlet yetkilileriyle ilişkiler kurmanın veya anlaşmalar yapmanın tüm Ezidi toplumunun temsiliyeti anlamına gelmeyeceği, hiç kimsenin toplumun izni ve katılımı olmadan kendini tüm Ezidilerin temsilcisi olarak göremeyeceği ifade edildi.
Sincar anlaşması değerlendirmesi
Irak Merkezi Hükümeti ile ilgili taraflar arasında yapılan anlaşmaya ilişkin değerlendirmelere yer verilen açıklamada, DAİŞ’in 2014 yılında Sincar’daki Ezidi toplumuna karşı gerçekleştirdiği saldırıların pek çok güvenlik, göç, toplumsal örgütlenme ve siyasi statü sorununu beraberinde getirdiği kaydedildi.
Irak Merkezi Hükümeti ile yürütülen görüşmelerin ve Sincar’ın sorunlarının çözümüne yönelik anlaşmanın olumlu ve önemli bir gelişme olarak değerlendirildiği açıklamada, güvenliğin sağlanması, yaşam koşullarının iyileştirilmesi, yerleşim sorunlarının çözülmesi ve Ezidilerin haklarının güvence altına alınmasına yardımcı olabilecek anlaşma taraflarının desteklenmesi gerektiği belirtildi. Anlaşmanın içerik ve sonuçlarının eleştirilebileceği ve demokratik bir şekilde takip edilebileceği kaydedildi.
Türkiye’deki süreç ve temsil sorunu
Türkiye’ye ilişkin bölümde, Ezidilerin inanç ve kimlik özgürlüğünün tanınmasına, köylerine güvenli ve onurlu bir şekilde geri dönmelerine, mülk ve yerleşim sorunlarının çözülmesine ve eşit yurttaşlık haklarının güvence altına alınmasına yönelik her türlü çabanın desteklendiği ifade edildi.
Ancak Ezidiler adına yürütülen son görüşmelerin yöntem, hazırlık, toplumsal katılım ve temsiliyet açısından eleştirildiği açıklamada, Ezidi toplumunun farklı kesimlerinin, örgütlü kurumların ve yerel dinamiklerin iradelerinin yeterince hesaba katılmadığı belirtildi.
Ezidi kurumlarının, köy meclislerinin, yerel temsilcilerin, aydınların, kanaat önderlerinin ve özellikle Ezidi kadınların karar alma ve müzakere süreçlerinde yer alması çağrısında bulunulan açıklamada, müzakerelerin talep ve sonuçlarının toplumla paylaşılması gerektiği kaydedildi.
Suriyeli Ezidiler
Suriye’deki Ezidilerin durumuna dikkat çekilen açıklamada, siyasi çözüm ve entegrasyon süreçlerinde inanç kimliklerinin, toplumsal varlıklarının, güvenlik ihtiyaçlarının ve kolektif haklarının tanınması gerektiği belirtildi. Ezidilerin yalnızca verilen kararları uygulayan bir toplum olarak görülmemesi gerektiği, müzakerelere katılan ve geleceğini belirlemede söz sahibi olan hak sahibi bir toplumsal unsur olarak ele alınması gerektiği vurgulandı.
Temel talepler
Açıklamada, Ezidilerin haklarının hayata geçirilmesi için şu talepler sıralandı:
- Ezidilerin dininin, inanç kimliğinin ve kültürel özerkliğinin resmi olarak tanınması,
- Her türlü ayrımcılığa karşı güvenliğin, yaşam hakkının ve hukuki garantilerin sağlanması,
- Göç etmek zorunda kalan Ezidilerin köylerine güvenli ve onurlu dönüşlerinin desteklenmesi, mülk ve yerleşim sorunlarının çözülmesi,
- Ezidilerin eşit vatandaşlığının ve kolektif haklarının güvence altına alınması,
- Ezidiler adına yürütülen tüm görüşmelerin meşru, çoğulcu, şeffaf ve hesap verebilir bir temsil mekanizmasına dayandırılması,
- Kadınların karar alma ve müzakere süreçlerine eşit ve aktif katılımı,
- Suriye’deki entegrasyon ve siyasi çözüm süreçlerinde Ezidilerin aktif bir bileşen olarak yer alması,
- Sincar’da elde edilen kazanımların manipüle edilmeden değerlendirilmesi ve anlaşmanın uygulanmasının Ezidilerin hakları temelinde takip edilmesi.
Gelecek öz iradeyle şekillenmeli
Açıklamanın son bölümünde, sorunların çözümü için samimi çabalara ve demokratik müzakerelere destek yinelendi. Irak Merkezi Hükümeti ile Sincar’da yapılan anlaşmanın olumlu yönlerine dikkat çekilen açıklamada, Türkiye’deki süreçlerin meşru, kapsayıcı ve Ezidilerin aktif katılımına dayalı bir temelde hazırlanması ile Suriyeli Ezidilerin entegrasyon süreçlerine katılımının gerekliliği vurgulandı.
Kalıcı çözümün temel haklardan vazgeçilerek veya yanlış beklentilerle mümkün olamayacağı ifade edilen açıklamada, tüm ilgili taraflara müzakereleri demokratik ve kapsayıcı bir temelde yürütme, kültürel ve toplumsal farklılıkları ayrışma için gerekçe yapmama çağrısında bulunuldu.
Açıklamada son olarak, diyaloğun desteklendiği ancak Ezidilerin iradesinin göz ardı edilmesi, haklarının siyasi çıkarlar için kurban edilmesi veya meşru temsiliyetlerinin ihlal edilmesinin kabul edilmeyeceği vurgulandı. “Ezidilerin geleceği, yine bizzat Ezidilerin özgür iradesiyle şekillenmelidir” denildi.



