15 Kasım 2026, Pazar İstanbul 11° Çok bulutlu
DOLAR 50,3716 %0,22 EURO 55,5666 %-0,24 ALTIN 6.280,54 %0,00 BORSA 11.842,82 %0,27
Özgür Manşet Yazarlar
Siyaset

Seyîd Riza ve arkadaşları üç kentte anıldı: Mezar yerlerinin açıklanması ve Dersim isminin iadesi istendi

14 Kasım 2026 20:03

1937-38 Dersim direnişinin öncülerinden Seyîd Riza ve arkadaşlarının idam edilişinin 89. yıldönümü dolayısıyla Ankara, Diyarbakır ve İstanbul’da anma etkinlikleri ve paneller düzenlendi.

Ankara’da ortak anma

Demokratik Aleviler Derneği (DAD) Ankara Şubesi, Ankara Dersimliler Derneği ve Ankara Varto Kültür ve Dayanışma Derneği (VARTO-DER), TÜM BEL-SEN Genel Merkezi toplantı salonunda anma etkinliği düzenledi. Çerağ uyandırılarak başlayan etkinlik, müzisyen Hıdır Çelebi’nin deyişleri ve Dersim Katliamı ile Seyîd Riza’yı anlatan sinevizyon gösterimiyle sürdü.

Panelde Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Ankara Şubesi üyesi Avukat Sidal Bayrak, DAD Ankara Şube Eşbaşkanı Mustafa Karabudak ve Ankara Dersimliler Derneği Şube Başkanı Hüseyin Arat konuşmacı olarak yer aldı.

Hüseyin Arat, 1935’te hazırlanan raporlarda Dersim’e özel bir anlam yüklendiğini ve 4 Mayıs kararının köylerin boşaltılması ile katliamların hukuki zeminini oluşturduğunu ifade etti. Arat, Seyîd Riza ve yoldaşlarının mezar yerlerinin açıklanması, Dersim isminin iade edilmesi, devlet arşivlerinin açılması ve köylerin Kürtçe ile Zazaca isimlerinin iade edilmesi taleplerini dile getirdi.

Avukat Sidal Bayrak ise idam sürecinde ağır insan hakları ihlalleri yaşandığını ve Anayasa’nın ihlal edildiğini belirterek, sorumluların cezasızlık politikasıyla korunduğunu savundu. Bayrak, mezar yerlerinin hâlâ açıklanmamasının cezasızlık zırhı olarak kullanıldığını söyledi.

Bayrak, katliamla hukuki ve siyasi yüzleşme için Meclis’te bir kanun çıkarılması gerektiğini ifade ederek, Abdullah Öcalan tarafından başlatıldığı belirtilen süreçte Kürtlerin ve Alevilerin cumhuriyete dahil olabilmesi için demokratik cumhuriyetin bir hukuku olması gerektiğini vurguladı. Bayrak, bunun Seyîd Riza şahsında Dersim Katliamı ile yüzleşmeyi zorunlu kıldığını söyledi.

Mustafa Karabudak da katliam sonrası asimilasyon politikalarının sürdüğünü savunarak, Kültür Bakanlığı’na bağlı bir Alevi Masası ile Dersim’in köy köy gezilerek “makbul Aleviler” yaratılmaya çalışıldığını öne sürdü. Karabudak, kimlik ve inanca sahip çıkmak için Abdullah Öcalan tarafından başlatılan sürece daha sıkı sarılınması gerektiğini ifade etti.

Etkinlik lokmaların pay edilmesiyle sona erdi.

Diyarbakır’da anma ve talepler

Diyarbakır Demokratik Kurumlar Platformu, Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Diyarbakır Şubesi ve Cemevi, Seyîd Rıza ve arkadaşlarının katledilmesinin yıl dönümünde Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ali Emiri Konferans Salonu’nda anma etkinliği düzenledi. Etkinlik Musa Dede’nin niyaz duası ve çerağ uyandırmasıyla başladı; ardından saygı duruşu yapıldı.

Açılış konuşmasını Türkçe olarak Diyarbakır Pir Sultan Abdal Kültür Derneği ve Cemevi Eş Başkanı Ayfer Artan, Kürtçe olarak ise Demokratik Kurumlar Platformu adına Mehmet Vecih Aydoğan yaptı.

Ayfer Artan, 15 Kasım 1937’yi Dersim halkının hafızasına kazınmış kara bir tarih olarak değerlendirdi. Artan, Seyîd Rıza ve yol arkadaşlarının idam edilmesinin yalnızca birkaç insanın yaşamına son verilmesi olmadığını, bir halkın kimliğine, inancına, kültürüne ve iradesine yönelik politikaların en acı örneklerinden biri olduğunu söyledi. Artan, Seyîd Rıza’nın oğlunun kendisinden önce idam edilmesine karşı çıkarak önce kendisinin asılmasını istediğini hatırlattı.

Artan ayrıca Koçgiri, Zilan, Ağrı, Şeyh Said, Maraş, Çorum, Sivas, Gazi, Pirsus, 10 Ekim Gar Katliamı ve Roboskî katliamlarını da hatırlatarak bunların aydınlatılmadığını söyledi.

Etkinlikte talepler şöyle sıralandı: Dersim’e ilişkin bütün devlet arşivleri, belgeler ve resmî kayıtlar kamuoyuna açılmalı; Dersim’de idam edilenlerin ve katliamlarda yaşamını yitirenlerin mezar yerleri tespit edilmeli, kayıp mezarlar bulunmalı ve ailelerine teslim edilmeli; Dersim’in kayıp kızlarının akıbeti açıklığa kavuşturulmalı; kayıp yakınlarının hakikat ve adalet arayışı karşılıksız bırakılmamalı; Dersim’de yaşananların tarihsel ve hukuki boyutlarıyla araştırılması için bağımsız bir yüzleşme ve hakikat mekanizması oluşturulmalı; Seyîd Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerleri açıklanmalı.

Diyarbakır Din Alimleri adına konuşan Mahmut Şık, hak ve adalet uğrunda yaşamını yitirenleri andı. Konuşmaların ardından Dersim Tertelesi’ni konu alan sinevizyon gösterimi yapıldı; program deyişler ve semah gösterimiyle son buldu.

İstanbul’da panel

DAD, İstanbul Kadıköy’de bulunan Kiğı-Karakoçan-Adaklı-Yayladere-Yedisu İlçeleri Sosyal Yardımlaşma, Kalkındırma ve Kültür Derneği (KAYY-DER) binasında panel düzenledi. Panelin moderatörlüğünü Şerefnaz Altınsoy yaparken Gazeteci-yazar Ergin Doğru ve İnsan Hakları Derneği (İHD) üyesi avukat Gülseren Yoleri konuşmacı olarak katıldı.

Ergin Doğru, Kürtlerin ve Alevilerin geçmişi doğru bilince çıkaramamasının bugünü ve yarını kurarken sendelemeye yol açtığını söyledi. Cumhuriyet’in kuruluşunda demokratikleşme ile otoriterleşme arasında bir tercih yapıldığını belirten Doğru, Koçgiri’den Şeyh Said’e ve Dersim’e uzanan süreçte tekçi anlayışın hâkim kılındığını savundu.

Gülseren Yoleri ise Seyit Rıza ve arkadaşlarının öldürülmesinin ve mezarlarının gizlenmesinin tek bir olay değil bir sürecin parçası olduğunu, insanlığa karşı suç kapsamında değerlendirilebileceğini belirtti. Yoleri, bu durumun ölüye saygı, insan onuruna saygı ve yakınlarının yas tutma hakkı dahil pek çok hakkın ihlal edildiği anlamına geldiğini söyledi.

Onarıcı adalet tartışmasına değinen Yoleri, hakikat ve yüzleşme komisyonlarının kurulması, devlet arşivlerinin açılması, yargısal yüzleşme ve hesap verebilirliğin sağlanması, tanıma ve kabul mekanizmasının işletilmesi gerektiğini ifade etti.

KaynakBu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.
Sonraki haber

Fransa’da binlerce kişi eğitim, ücret ve polis düzenlemesi talebiyle sokakta

İlgili haberler

tümü →
0:00 0:00