Halkların İklim Zirvesi başladı: Ekolojistler doğa için ortak mücadele çağrısı yaptı
Antalya’da düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) alternatif olarak Antalya Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde başladı. 14-18 Kasım tarihleri arasında sürecek zirvede iklim adaleti, ekolojik yıkım, enerji demokrasisi, fosil yakıtlardan çıkış ve halkların mücadele deneyimleri ele alınacak.
Doğa hakları ve ortak mücadele
Zirvede söz alan uluslararası ekolojistler, iklim krizi, savaşlar, nükleer enerji ve fosil yakıt politikalarının doğa ve yaşam üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Hükümetlerin iklim krizi karşısında yetersiz kaldığını belirten ekolojistler, askeri harcamalar ve fosil yakıtlara ayrılan kaynakların yaşamı korumak için kullanılması gerektiğini vurguladı. Japon ekolojistler Fukuşima felaketini hatırlatarak nükleer enerjiden vazgeçilmesini istedi. Konuşmacılar yeşil sömürgeciliğe karşı mücadele, borçların silinmesi ve kamusal enerji politikalarının geliştirilmesi çağrısında bulundu.
“Neden doğanın hakları?”
Zirvenin açılış programında “Ekolojik Yıkımın Ötesinde: Doğanın Hakları ve Yaşamın Savunusu” başlığı altında oturumlar düzenlendi. “Neden Doğanın Hakları?” panelinde yerli halkların doğayla ilişkisi, doğanın haklarının hukuki zeminde tanınması ve ekolojik yıkıma karşı küresel dayanışma ağları tartışıldı. Panelde GARN Yerli Halklar Konseyi Kadın Başkanı Casey Camp Horinek, Hawai‘i İnsan Hakları Enstitüsü’nden Joshua Cooper ve çevre ile ekoloji avukatı Arif Ali Cangı konuştu.
Yerli halkların bilgeliği ve doğa hakları
Casey Camp Horinek, iklim krizine karşı mücadelenin dayanışma temelinde yürütülmesi gerektiğini belirterek yerli halkların doğayla kurduğu ilişkinin ve geleneksel bilgilerinin önemine dikkat çekti. İklim krizinin sömürgecilik, şirketlerin tahakkümü ve karbon ekonomisiyle bağlantılı olduğunu ifade eden Horinek, çözüm için sömürgecilikten arınma, şirketlerin etkisini kırma, karbon salımını azaltma ve yönetimi merkezsizleştirme çağrısı yaptı. Doğanın haklarının yeni bir kavram olmadığını belirten Horinek, “Doğanın hakları, her zaman var olan ancak bugüne kadar görmezden gelinen hakların nihayet tanınmasıdır” dedi.
Joshua Cooper da doğanın haklarının yeni bir kavram olmadığını, yerli halkların geleneksel hukukunun ve yaşam anlayışının uzun yıllardır görmezden gelindiğini söyledi. Fiji’de düzenlenen COP öncesi toplantıda Okyanusya adalarından 4 bin kişinin bir araya geldiğini aktaran Cooper, iklim mücadelesinde araştırmadan sonuca, yenilikten uygulamaya ve diyalogdan eyleme geçilmesi gerektiğini vurguladı. Hawaii’deki deneyimler ve Maui’nin Lahaina bölgesindeki orman yangınlarından örnekler veren Cooper, yangınlarda 102 kişinin yaşamını yitirdiğini hatırlatarak iklim krizinin yıkıcı sonuçlarına dikkat çekti. Cooper, “Konuşmalardan bağlantılara, bağlantılardan koordinasyona geçmeliyiz” ifadelerini kullandı.
“Dünya evimiz ve evimizde yangın var”
Gülşah Tırış, ekolojik yıkımın kapitalist sistemin sonucu olduğunu belirterek doğanın haklarının tanınması ve ekokırımın suç olarak kabul edilmesi gerektiğini söyledi. Yerel direnişlerin küresel mücadeleye dönüştürülmesi çağrısı yapan Tırış, “Dünya evimiz ve evimizde yangın var. Bu yangını durdurmak için doğanın ve Toprak Ana’nın hakları korunmalı” dedi.
Ekolojik yıkım ve barış vurgusu
Halkların İklim Zirvesi adına açılış konuşmasını yapan Ecehan Balta, dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan ekolojik yıkım ve yaşam alanlarını savunma mücadelelerinin ortaklığına dikkat çekti. İklim krizinin sonuçlarından en az sorumlu olanların en ağır bedelleri ödediğini belirten Balta, gerçek bir adil geçişin işçilere güvenceli istihdam, insanca yaşam koşulları, sendikal haklar ve karar alma süreçlerine katılım güvencesi sağlaması gerektiğini vurguladı. Fosil yakıtlardan acilen çıkılması gerektiğini söyleyen Balta, dönüşümün maliyetinin yoksullara ve işçilere yüklenmesine karşı çıktı.
Balta, Türkiye’deki barış sürecinin doğayla barışı da kapsaması gerektiğini ifade ederek, “Bu sürecin doğayla barışı da içermesi için çaba gösteriyoruz. Genel olarak kaynakların savaşa değil, yaşama aktarılmasını istiyoruz” dedi. Filistin’de yaşananların yalnızca insan yaşamını değil, kentleri, tarım alanlarını ve su kaynaklarını da tahrip ettiğine tanıklık ettiklerini söyleyen Balta, farklı ülkelerdeki toplumsal mücadelelerin değişimin ancak birlikte hareket etmekle mümkün olduğunu gösterdiğini belirtti.
“Eşitlik olmadan birliktelik olmaz”
Yeşil Gazete yazarı Bahadır Altan, ekoloji mücadelesi ile halkların özgürlük ve eşitlik mücadelesinin birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini söyledi. Ekoloji mücadelesinin iki temelinin enternasyonalizm ve barış olduğunu ifade eden Altan, işçi sınıfının mücadelesi ile ezilen halkların eşitlik mücadelesinin birbirini tamamladığını dile getirdi. “Eşitlik olmadan birliktelik olmaz” diyen Altan, milliyetçi yaklaşımların halklar arasındaki ortak mücadeleyi zayıflattığını belirtti.
Altan, İzmir’de düzenlenen NATO zirvesine de değinerek 17 Kasım’da NATO karşıtı barış eylemlerine katılacaklarını söyledi. İklim krizine çözüm arayan toplantılarla askeri politikalar arasındaki çelişkiye dikkat çeken Altan, barış mücadelesi olmadan ekoloji mücadelesinin olamayacağını vurguladı. Gelecek yıl Etiyopya’da gerçekleştirilecek buluşmada daha fazla ülkeden katılımcıyla bir araya gelinmesi gerektiğini belirten Altan, uluslararası dayanışmanın güçlendirilmesi çağrısı yaptı.
Zirvenin ilk günü ekolojik tahribatın sonuçları üzerine yapılan tartışmalarla sürdü.



