COP31’e dair uyarı: Yerel iklim mücadeleleri küresel hatta buluşmalı
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında düzenlenen COP31 İklim Zirvesi, 9 Kasım’da Antalya’da başladı. 20 Kasım’a kadar sürecek görüşmelerde küresel ısınmanın sınırlandırılması, fosil yakıtlardan çıkış, yenilenebilir enerjiye geçiş, iklim finansmanı ve iklim krizinden en fazla etkilenen ülkelerin desteklenmesi gibi başlıklar ele alınıyor.
Zirveye ev sahipliği yapan Türkiye’de yoğun maden faaliyetleri, kömür yatırımları ve ekolojik yıkımla gündeme gelen şirketlerin sponsorlar arasında yer alması çevre örgütlerinin tepkisine yol açtı. Cengiz Holding, Limak, IC Holding ve HABAŞ gibi şirketlerin zirveyle ilişkisi tartışmaların odağında.
“COP tarihinde bir ilk”
Polen Ekoloji Kolektifi üyesi Cemre Nayır, zirveye ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Nayır, hem Türkiye’nin hem de müzakere başkanlığını Türkiye ile paylaşan Avustralya’nın iklim konusunda tartışmalı ülkeler konumunda olduğunu belirtti.
Nayır, “Geçen yıl yapılan COP30’da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da vardı. Müzakereler sırasında bir sonraki COP’un nerede yapılacağı ve başkanlığını hangi ülkenin üstleneceği konusunda bir anlaşmazlık yaşandı. Normalde COP zirvelerinde müzakereleri ev sahibi ülke yürütür. Ancak bu kez zirve Türkiye’de gerçekleştiriliyor, müzakerelerin resmî yürütücülüğünü ise Avustralya Enerji Bakanı üstleniyor. Bu durum COP tarihinde bir ilk. Dolayısıyla burada oldukça tartışmalı bir durum söz konusu” dedi.
Avustralya’nın ekstraktivizm süreçlerinde önemli bir yerde durduğunu savunan Nayır, ülkenin kömür ihracatında önde gelen ülkelerden biri olduğunu ve savaş sanayisine entegre olan doğal kaynak üretiminde ağırlık taşıdığını söyledi.
Enerji üretimi ve kâr odaklı yaklaşım
Nayır, enerjinin kim için, kim tarafından ve ne amaçla üretildiği sorularının iklim krizini aşmak için yanıtlanması gerektiğini belirterek, küresel şirketlerin üretim araçlarını kontrol etmesi nedeniyle enerji üretiminin kâr odaklı bir yere çekildiğini ifade etti.
Yenilenebilir enerjiye geçişin hızlanamamasının nedenlerinden birinin de bu şirketler olduğunu öne süren Nayır, “Şirketler yeterince kârlı bulmadıkları hiçbir alana yatırım yapmıyor. Yenilenebilir enerji yatırımlarını onlar açısından yeterince kârlı hâle getirmenin tek koşulu ise ekstraktivizmi artırmak” dedi.
COP zirvelerinin yapıldığı ülkelere bakıldığında benzer bir tablonun ortaya çıktığını söyleyen Nayır, COP28’in Birleşik Arap Emirlikleri’nde, COP29’un Azerbaycan’da, COP30’un Brezilya’nın Belém kentinde, COP31’in ise Türkiye’de gerçekleştirildiğini hatırlattı. Bu ülkelerin enerji merkezi olarak tanımlanabilecek konumda olduğunu belirtti.
Madencilik ve ekoloji mücadelesi
Nayır, Türkiye’de 266 ilçenin tamamının maden sahası olarak ruhsatlandırıldığını söyledi. Polen Ekoloji Kolektifi’nin çalışmalarında bu bölgeleri “gözden çıkarılmış, kurban edilmiş alanlar” olarak tanımladıklarını aktardı.
Ekoloji aktivistlerinin, çevresi, doğası ve köyü için mücadele eden insanların gözaltı ve tutuklama baskısıyla karşı karşıya kaldığını savunan Nayır, “Yaşamı savunmak için mücadele eden insanlar bu baskılar altında çalışmalarını sürdürmeye çalışırken böyle bir zirve gerçekleştiriliyor” dedi.
Zirvede Cengiz, Limak ve HABAŞ gibi tartışmalı şirketlerin adının anılmasının tesadüf olmadığını öne süren Nayır, “Aslında ortada bir çelişki yok. Asıl çelişki, sermaye ile doğa arasındaki çelişki” ifadelerini kullandı.
“Yerel itirazlar küresel hatta buluşmalı”
Halkların yıllardır sürdürdüğü ekoloji mücadelelerine değinen Nayır, iklim krizini aşacak olanın bu mücadelelerin örgütlenmesi olduğunu dile getirdi. Nayır, “Hem ulusal hem bölgesel hem de küresel düzeyde daha kapsamlı, daha bütünsel ve doğrudan sistemin kendisini ve doğru hedefleri odağına alan kampanyalar oluşturabilmeliyiz. Her yerel mücadelenin böyle bir enternasyonal mücadele anlayışına ihtiyacı var” dedi.
Yerelde yürütülen mücadelelerin küresel ölçekte neler olup bittiğini takip edebilmesi gerektiğini belirten Nayır, bu yıkıma karşı birlikte hareket edilebilecek bir mücadele stratejisi ve yöntemi ortaya konulması gerektiğini sözlerine ekledi.



