Sömürgeciliğin Karanlık Yüzü: İngilizlerin Avustralya’da Çiçek Virüsünü Kasten Yaydığı İddiası
Avustralya’da 1789 yılında meydana gelen ve binlerce yerlinin ölümüne yol açan çiçek salgınının, İngiliz Birinci Filosu ile doğrudan bağlantılı olduğu bilimsel verilerle ortaya konuldu. Nature Human Behaviour dergisinde yayımlanan araştırma, salgının 40 bin ile 220 bin arasında yerlinin yaşamını yitirmesine neden olduğunu tahmin ederken, virüsün kasıtlı olarak yayıldığı yönündeki iddiaları yeniden tartışmaya açtı.
Bilimsel Araştırma Sömürgeciliğin İzlerini Sürüyor
Çalışma kapsamında, çiçek hastalığının bulaşma özellikleri, yerli toplulukların nüfus yoğunluğu, ticaret ağları ve hareket güzergahları detaylı bir şekilde analiz edildi. İngiltere’nin 11 gemiden oluşan Birinci Filosu’nun Ocak 1788’de Sidney Koyu’na ulaşmasından yaklaşık 16 ay sonra, Nisan 1789’da bölgedeki ilk büyük salgın kayıtlara geçti. Dönemin belgeleri, Sidney çevresindeki koylarda ve mağaralarda çok sayıda yerlinin yaşamını yitirdiğini aktarırken, salgın sırasında bölgedeki İngilizlerin büyük bölümünün daha önce hastalığı geçirmeleri nedeniyle bağışıklık sahibi olduğu belirtiliyor.
Virüslü Maddeler Şişelerde Taşındı
Araştırmada öne çıkan en çarpıcı bulgulardan biri, Birinci Filo’nun başcerrahı John White’ın, çiçek hastalığına karşı bağışıklık oluşturmak amacıyla kullanılan variola maddesini cam şişeler içerisinde Avustralya’ya getirmesi oldu. İlk çiçek aşısının geliştirilmesinden önce kullanılan bu yöntemde, hastalığı geçiren kişilerden alınan virüslü kabuklar veya iltihaplar saklanıyordu. İngiliz doktorların taşıdığı bu şişelerde canlı virüs bulunduğu ve araştırmacıların bu maddeleri salgının muhtemel kaynağı olarak değerlendirdiği kaydedildi. Ancak virüsün yerli topluluklara kazara mı bulaştığı yoksa bilinçli olarak mı yayıldığı sorusu henüz kesinlik kazanmadı.
Yerli Kültürü ve Toplumsal Yapı Hedef Alındı
Yüzde 60’lık bir ölüm oranı üzerinden yapılan hesaplamalar, salgının yerli halk üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne seriyor. Özellikle yaşlıların, çocukların ve hamilelerin yaşamını yitirmesiyle birlikte; dilin, kültürel mirasın ve toplumsal hafızanın aktarımında telafisi güç kopuşlar yaşandığı belirtiliyor. Uzmanlar, nüfus kaybının yerli toplulukların toplumsal bağları üzerinde uzun süreli ve travmatik sonuçlara yol açtığını vurguluyor.



