Anayasa Mahkemesi (AYM), Ağrı’nın Tutak ilçesine bağlı Mûşiyan köyünde 6 Aralık 2019’da askerlerle HPG’liler arasında çıkan çatışmada yaşamını yitiren Murat Kaya’nın yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi. Mahkeme, üç çocuk babası Kaya’nın ölümüne ilişkin etkili soruşturma yürütülmediğini tespit etti.
AYM kararında, Kaya’nın HPG’lilerle birlikte hareket ettiğine dair somut delil bulunmadığı, ölümüne neden olan mermilerin araştırılmadığı ve sorumlu olan veya olabilecek askerlerin şüpheli sıfatıyla sorgulanmadığı kaydedildi. Mahkeme ayrıca başsavcılığın, olay günü çatışmanın başlamasıyla Kaya’nın sığınaktan çıktığı iddiasının delilden ve tespitten uzak olduğuna hükmetti. Bu tespitlerle yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verildi.
Arka plan
Olay, 6 Aralık 2019’da Ağrı’nın Tutak ilçesine bağlı Mûşiyan köyüne düzenlenen baskında yaşandı. Askerler ile HPG’liler arasında çıkan çatışmada üç HPG’li ve Murat Kaya (28) yaşamını yitirdi. Kaya’nın eşi Zozan Mıhyeddin, eşinin ölümünden sorumlu asker ve korucular hakkında Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulundu. Savcılık 22 Haziran 2020’de “kovuşturmaya yer yoktur” kararı verdi. Kararda, Mıhyeddin’in eşinin askerler tarafından sağken durdurulduğu ve güvenli bölgeye geçirildiğine ilişkin beyanlarının esas alınmayacağı belirtildi. Savcılık ayrıca Mıhyeddin’in bir röportajında “Türkiye Cumhuriyeti kurumlarını suçlayıcı ve devlet aleyhine beyanları” bulunduğu gerekçesiyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini ileri sürdü.
Mıhyeddin ve yakınları, takipsizlik kararına 10 Temmuz 2020’de Ağrı Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz etti. Hakimlik 27 Temmuz 2020’de itirazı reddetti. Bunun üzerine Mıhyeddin 2 Eylül 2020’de AYM’ye bireysel başvuruda bulundu. Türkiye’de bireysel başvuru yolu 2012’de yürürlüğe girdi; AYM, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarını bu kapsamda inceliyor. Yaşam hakkı Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altında ve AYM içtihadına göre devletin yaşamı koruma ile etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü bulunuyor. Yaşam hakkının usul boyutu, devletin ölüm olaylarını bağımsız ve etkili bir şekilde soruşturma yükümlülüğünü ifade ediyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında da etkili soruşturma yükümlülüğü, yaşam hakkının korunmasının ayrılmaz parçası sayılıyor.
Ne anlama geliyor
AYM’nin kararı, 2019’daki olayda Kaya’nın ölümüne ilişkin yürütülen soruşturmanın etkili olmadığını tespit ediyor. Mahkeme, mermi izlerinin sürülmemesi ve olaya karışan askerlerin şüpheli olarak sorgulanmaması gibi usul eksikliklerini ihlal gerekçesi saydı. Bu tespit, benzer davalarda etkili soruşturma yükümlülüğünün sınırlarını gösteren bir emsal oluşturuyor.
Karar, Kaya ailesinin yıllardır sürdürdüğü hukuk mücadelesinde bir aşamayı tamamlıyor. AYM’nin ihlal kararı, soruşturmanın yeniden açılması ve sorumluların yargı önüne çıkarılması için yeni bir hukuki zemin sağlıyor. Ancak kararın pratik sonucu, Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yeniden soruşturma başlatıp başlatmayacağına bağlı.
Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru kararları kesin ve bağlayıcı. İhlal tespiti halinde karar, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yolunu açabiliyor. Bundan sonraki süreçte dosyanın yeniden savcılığa gönderilmesi ve olası bir yeni soruşturmanın seyri izlenecek. Aile ve avukatlarının, ihlal kararının ardından tazminat ve yeniden yargılama taleplerini gündeme getirmesi bekleniyor.
Kaynak Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.