Antalya’da COP31’e alternatif olarak düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, ikinci gününde fosil yakıtlardan çıkış, enerji demokrasisi ve adil dönüşüm panelleriyle sürdü. Konuşmacılar iklim krizinin yoksulluk, sömürgecilik ve enerji politikalarıyla bağlantısına dikkat çekti; halkların karar süreçlerine katılması çağrısı yapıldı.
“Fosil Yakıtlardan Çıkış ve Enerji Demokrasisi” panelinde War on Want temsilcisi Leon Sealey-Huggins, çoklu krizlerin çıkar odaklı sistemden kaynaklandığını belirtti. Fosil yakıt bağımlılığının eşitsizlikleri büyüttüğünü, enerji ve yaşam maliyetlerinin yükünü yoksulların taşıdığını söyledi. Ekolojik yıkım, su kirliliği ve iklim krizinin küçük çiftçilerin yaşamını tehdit ettiğini vurguladı.
Sealey-Huggins, COP31’de öne çıkan elektrikleşme politikalarının Küresel Kuzey’de lüks tüketimi büyütme riski taşıdığını savundu. Elektrikli araçlar, klimalar ve veri merkezleri için enerji üretilirken temel enerjiden yoksun 700 milyon insanın yok sayıldığını ifade etti. Enerji dönüşümünün sömürgecilik geçmişiyle hesaplaşması gerektiğini söyleyerek “Mesele yardımseverlik değil, adalettir” dedi.
Arka plan
Zirve, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) alternatif olarak Antalya’da düzenleniyor. İkinci gün oturumlarında fosil yakıtlardan çıkış, iklim adaleti, demokratik dönüşüm ve alternatif enerji modelleri ele alındı. Panellerde sendikalar, ekoloji platformları, yerli halk temsilcileri ve iklim adaleti örgütleri bir araya geldi.
350.org temsilcisi Rukia Khamis, Küresel Kuzey’den alınan kalkınma modellerinin yerel koşullar ve topluluk ihtiyaçları gözetilmeden uygulanamayacağını söyledi. Ekonomik büyümenin her zaman yeşil kalkınma anlamına gelmediğini belirtti. Küresel Kuzey’in tarihsel sorumluluğunun iklim adaleti tartışmalarının merkezinde yer alması gerektiğini vurguladı.
Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği Başkanı Süheyla Doğan, enerji sektörünün erkek egemen yapısına dikkat çekti. İş cinayetleri ve iş kayıplarının ardından ailelerin geçim ve bakım yükünün kadınlara kaldığını söyledi. Adil dönüşüm politikalarının toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetmesi çağrısı yaptı.
350.org temsilcisi Joao Cerqueira, Brezilya’daki Guarani-Kaiowá yerli halkının mücadelesini anlattı. Temmuz ayında federal mahkemenin, yerli topluluklara danışılmadan bölgede yeni proje ruhsatları verilemeyeceğine oybirliğiyle karar verdiğini aktardı. Şirketin karara karşı hukuki mücadelesini sürdürdüğünü belirten Cerqueira, bir toprağın korunması için devlet tarafından resmen tanınmış olması gerekmediğini söyledi.
“Fosil Yakıtlara Hayır!” oturumunda FFTI temsilcisi Kumi Naidoo, iklim krizinin yalnızca çevresel değil eşitsizlik, sömürü ve savaşlarla bağlantılı sistemsel bir kriz olduğunu belirtti. Pasifik İklim Savaşçıları’ndan Fenton Lutunatabua, fosil yakıt projelerine karşı mücadelenin ve toplum öncülüğündeki yenilenebilir enerji girişimlerinin önemine dikkat çekti. Lutunatabua, “Biz boğulmuyoruz, mücadele ediyoruz” dedi.
“Başka Bir Enerji Mümkün” oturumunda Sosyal-İş’ten Kıvanç Eliaçık, TUED’den Lala Peñaranda, İklim Adaleti Koalisyonu’ndan Ecehan Balta ve İklimi Değil Sistemi Değiştir Platformu’ndan Nuran Yüce konuştu. Enerji üretimi ve tüketiminde kamusal yararın, emekçilerin ve halkların söz sahibi olması gerektiği vurgulandı. Enerji dönüşümünün yalnızca fosil yakıtlardan vazgeçmekle sınırlı kalmaması, sermaye egemenliğinin sorgulanması ve halkın ihtiyaçlarını esas alan demokratik bir enerji sisteminin kurulması gerektiği belirtildi.
Temiz Hava Hakkı Platformu’ndan Deniz Gümüşel, Türkiye’nin fosil yakıt bağımlılığının sürdüğünü belirterek kömür ve diğer fosil yakıtların kamu kaynaklarıyla desteklenmesini eleştirdi. Milli Enerji Planı 2040 kapsamında 15 yıl boyunca fosil yakıtlara kamu desteğinin süreceğini, nükleer kapasitenin 20 gigawata çıkarılmasının planlandığını söyledi. Son 40 yılda kömürlü termik santrallerin yol açtığı hava kirliliği nedeniyle 196 bin kişinin erken öldüğünü belirtti.
Elbistan Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu’ndan Mehmet Dalkanat, Elbistan Ovası’nın termik santrallerle çevre felaketine sürüklendiğini söyledi. İklimi Değil Sistemi Değiştir Platformu’ndan Özdeş Özbay ise Türkiye’nin enerji politikalarındaki çelişkilere dikkat çekerek fosil yakıt lobilerinin müzakereler üzerindeki etkisini eleştirdi. Özbay, iklim adaleti taleplerinin somut bir geçiş programıyla desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
Ne anlama geliyor
Zirvede enerji adaletinin fosil yakıtlardan çıkışla birlikte tartışılması, dönüşümün yalnızca teknik değil demokratik bir mesele olduğunu öne çıkardı. Bu talep, enerji politikalarından etkilenen topluluklar, işçiler, kadınlar ve küçük çiftçiler için yerel rıza ve cinsiyet eşitliği ölçütlerini güçlendirebilir. Bundan sonra COP31 süreci, Türkiye’nin Milli Enerji Planı 2040 uygulaması ve yerel enerji projelerine yönelik itirazlar izlenecek.
Kaynak Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.