Alevilik bütçe görüşmelerinde: ‘Sazı koruyup sözünü duymuyorsunuz’
Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesi görüşülüyor. Komisyonda söz alan muhalefet milletvekilleri, bakanlığın Alevi inancına yaklaşımını, çok dilli ve çok kültürlü yapının yeterince dikkate alınmadığını eleştirdi. Milletvekilleri, bütçenin kültür ve turizm alanındaki sorunlara çözüm sunmadığını savundu.
Alevi inancı ve cemevleri tartışması
DEM Parti İstanbul Milletvekili Celal Fırat, bütçelerin bir ülkenin yönetim anlayışını ve iktidarın hangi kesimlerle ilişki kurduğunu gösterdiğini belirtti. Coğrafyanın farklı kimlik, inanç ve dillere ev sahipliği yaptığını ifade eden Fırat, bakanlık politikalarında çoğulculuğun yeterince karşılık bulmadığını söyledi.
Cemevlerine yönelik destekleri yok saymadıklarını ancak Aleviliğin yalnızca kültürel miras olarak ele alınmasının ve devlet eliyle yönetilmesinin doğru olmadığını belirten Fırat, “Bizim talebimiz devletin Aleviliği tanımlaması ve yönetmesi değil, Alevilerin kendi yolunu, itikatını, erkanını özgürce yönetebileceği eşit yoldaşlık temelinde inançsal güvence altına alınmasıdır” dedi.
Fırat, “Siz cemevlerini ne olarak görüyorsunuz? Siz Alevilere hizmet mi etmek istiyorsunuz yoksa Alevilerin yerine karar mı vermek istiyorsunuz? Bu yolu Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bünyesinde folklorik bir öge olarak görmeniz bizi son derece rahatsız ediyor. Sazı koruyup sözünü duymuyorsunuz. Semada kayda geçirip Cem’i tanımıyorsunuz. Rızalık almadan bir toplum adına nasıl kurum kuruyorsunuz” diye sordu.
Dil ve kültür politikalarına eleştiri
DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, bütçeden Türk Dil Kurumu’na 407 milyar lira, Türk Tarih Kurumu’na 481 milyon lira ayrıldığını belirtti. Dile ve kültüre kaynak aktarılmasını olumlu bulduklarını ancak tek tipçilikte ısrar edilemeyeceğini söyleyen Altın, iktidarın ülkede tek bir dil ve tarih varmış gibi davrandığını savundu.
Altın, “Kürt’ün, Roman’ın, Çerkez dili ve kültürü için çabalamak bu bakanlığın işi değilmiş gibi davranamazsınız. Zazaca’nın yok olması karşısında sessiz kalamazsınız. Gelin Kültür Bakanlığı’na bağlı tüm dil ve tarih çalışmalarını Anadolu ve Mezopotamya dilleri ve kültürleri yüksek kurumu altında birleştirelim. Kürt Çalışmaları Başkanlığı, Alevi Çalışmaları Başkanlığı kurulsun” dedi.
Mardin İl Kültür Müdürlüğü sitesinde Dara’nın Kürtçe, Arapça ve Süryanice anlatılmadığını, Kültür Yolu Festivali’nin Mardin kültürüne dair hiçbir şey içermediğini belirten Altın, Mardin 1’inci Cadde’nin Artuklu Belediyesi’nden alınıp kayyuma devredildiğini, caddenin park yasağıyla turizme kapatıldığını ve kentte dört bakır ustasının kaldığını söyledi. Altın, Gap Şelalesi’nin ranta açılmaması ve yerel yönetimlere bırakılması çağrısı yaptı.
Turizm sektöründe maliyetler ve hedefler
CHP Antalya Milletvekili Sururi Çorabatır, 2026 yılının ilk dokuz aylık turizm verilerinde rakamların büyüdüğü bir tablo ile sektörün gerçek tablosunun iki ayrı görüntü oluşturduğunu söyledi. Otellerin yiyecek-içecek maliyetlerinin yüzde 63, personel giderlerinin yüzde 54 arttığını, döviz kurundaki artışın ise yüzde 18’de kaldığını belirten Çorabatır, kur artışı ile gerçek enflasyon arasındaki makasın 44 puana çıktığını ifade etti. Çorabatır, 2026 yılının ilk sekiz ayında konaklama sektörünün toplam cirosunun yüzde 7 artışla 12,6 milyara çıkabildiğini, otellerin toplam banka kredi stokunun yıllık bazda yüzde 29,1’e tırmanarak 14,1 milyar dolara ulaştığını söyledi.
Yeni Parti Antalya Milletvekili Aykut Kaya, 2026 yılının ilk dokuz ayında Antalya’ya 13 milyon 330 bin ziyaretçi geldiğini ancak yabancı ziyaretçi sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,6 azaldığını söyledi. Antalya Arkeoloji Müzesi’nin açılışının 2027’ye kaldığını sorgulayan Kaya, konaklama vergisinin uzatılmasını, basit konaklama belgelerinde kolaylık sağlanmasını ve sezonluk çalışanlara işsizlik ödeneği verilmesini istedi.
Yeni Parti İzmir Milletvekili Seda Kâya Ösen ise 2027-2029 Orta Vadeli Program’da turizm gelir hedefinin 100 milyar dolardan 73,5 milyar dolara revize edildiğini, 26,5 milyar dolarlık farkın yapısal sorunlardan kaynaklandığını belirtti. Ösen, Türkiye’deki yaklaşık 23 bin kiralık evin denetlenmediğini, kültür bütçesinde restorasyon sayısının düştüğünü, Kapadokya’daki ihmalleri ve sanatçı statü sorunlarını gündeme getirdi.
Sanat ve kültür kurumları
CHP İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi, sanatın özgürleşmesine ve üretime kaynak bulamayan bakanlığın kendi kurumsal halkla ilişkiler ve tanıtım bütçesini 1,5 milyon liradan 67 milyon liraya çıkardığını söyledi. Desteklenen bağımsız projelerin oranının yüzde 44’ten yüzde 15’lere gerilediğini belirten İlgezdi, Devlet Tiyatrosu’nun Moskova turnesine giden “Vanya Dayı” ekibine “Harcırahın yüzde 50’sinden feragat edeceksiniz” belgesi imzalatıldığını ifade etti.



