16 Kasım 2026, Pazartesi İstanbul 10° Parçalı bulutlu
DOLAR 50,3921 %0,05 EURO 55,5652 %-0,02 ALTIN 6.274,67 %-0,09 BORSA 11.842,82 %0,00
Özgür Manşet Yazarlar
Siyaset

Kürt Dili Uzmanları ve Eğitimcilerden Kürtçenin Resmi ve Eğitim Dili Olması Çağrısı

8 Eylül 2026 08:36

Kürt Dil Araştırmacısı Muhittin Altın ve Eğitim Sen Diyarbakır 1 Nolu Şube Eşbaşkanı Faruk Ercan, Kürtçe önündeki yasal engellerin kaldırılarak resmi ve eğitim dili olması için somut adımların atılması gerektiğine dikkat çekti.

Birleşmiş Milletler (BM) belgelerinde anadil hakkı, Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi (Madde 27) ile Çocuk Hakları Sözleşmesi (Madde 30) başta olmak üzere insan hakları sözleşmeleriyle güvence altına alınmıştır. BM’de anadilin korunmasına yönelik maddeler bulunmasına rağmen, Türkiye Anayasası’nın 42’nci maddesi Türkçe dışında bir dilin eğitim dili olarak kullanılmasını engellemektedir. Yıllardır Kürtçenin statü sahibi olması için yürütülen mücadele devam ederken, Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında Meclis’ten geçen çerçeve yasanın ardından Kürtçenin statüsü, bu süreçte atılması gereken en önemli adımlardan biri olarak değerlendirilmektedir.

Mezopotamya Dil ve Kültür Araştırmaları Derneği (MED-DER) bünyesinde Kürt dili üzerine çalışmalar yürüten Muhittin Altın ve Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Diyarbakır 1 No’lu Şube Eşbaşkanı Faruk Ercan, Kürtçenin eğitim dili olması gerektiği konusunda değerlendirmelerde bulundu.

Anadilde eğitimin barış sürecinin en kritik başlıklarından biri olduğunu vurgulayan Altın, anadilin diğer temel hakların önünü açan kilit bir unsur olduğunu belirtti. Aynı topraklarda yaşayan halkların özgür bir geleceğe ulaşmasının yolunun karşılıklı tanımadan geçtiğini dile getiren Altın, bu tanımada Kürt halkının dil hakkının merkezi bir yer tuttuğunu ifade etti. Altın, “Cumhuriyetin ilk döneminde uygulanan Şark Islahat Planı, Kürtçenin yasaklanmasını ve Kürtlerin asimilasyonunu hedefleyen bir siyaseti içeriyordu. Bu siyaset anlayışının değişmesi ve başta Kürtçe olmak üzere Kürt halkının haklarının her alanda tanınması gerekmektedir” değerlendirmesinde bulundu.

Kürtçe Yaşamın Her Alanında Fonksiyonel Bir Dil Olmalı

Kürtçenin önünde hukuki engellerin bulunduğunu ve Kürtlere yönelik ayrımcı bir hukukun uygulandığını belirten Altın, “Anayasa ve mevcut kanunlar uyarınca, Türkçeden başka hiçbir dil eğitim dili olarak kullanılamaz. Bu durum, Kürt dilinin gelişimini tamamen engellemekte ve eğitim dili olmasının önüne geçmektedir. Bir dil, eğitim dili fonksiyonunu kazanamadığında kendini koruyamaz ve geliştiremez; bu da zamanla gerilemesine yol açar. Kürtçe, yaşamın her alanında işlevsel bir dil olarak kullanılmalı ve yaygınlaşmalıdır. Bu nedenle anadilde eğitim, Kürtler için vazgeçilmez bir haktır. Dünya deneyimleri göstermektedir ki bir dil sadece eğitimle değil, aynı zamanda toplumsal aktarım ve kullanım yoluyla da korunabilir. Biz Kürtler olarak dilimize yaşamın her alanında sahip çıkmalı ve aktif bir şekilde kullanmalıyız” ifadelerini kullandı.

Asimilasyon Çarkı, Dijital Yolla Evlerde

Yerel yönetimlerde Kürtçeye daha fazla öncelik verilmesi gerektiğini vurgulayan Altın, belediye meclislerinde çalışmaların ve konuşmaların Kürtçe yapılmasının dilin kamusallaşması açısından büyük önem taşıdığına değindi. Altın, “Dilimiz folklorik bir seviyede kalmakta ve bu durum dilimizin gelişimine zarar vermektedir. Bu mesele bireysel çabalarla aşılamaz. Gençlerimiz örgütlü bir biçimde bu çalışmalara daha fazla katılmalı, dile sahip çıkmalı ve öncülük etmelidir. Kürtçe, özellikle dijital alanda daha fazla kullanılmalı ve teknolojik imkanlardan yararlanılmalıdır. Örneğin, Kürtçenin yapay zeka alanında geliştirilebilmesi için gençlerin organize bir öncülük üstlenmesi gerekmektedir. Mühendislerimize çağrım şudur: Dilimizin yok olmaması ve yaygın bir dil haline gelmesi için teknolojik bir Kürtçe altyapı oluştursunlar. Kürtçe yapay zeka platformları kurulmalı, Kürtçeye özgü uygulamalar geliştirilmeli, dijital sözlükler ve çevrimiçi eğitim platformları oluşturulmalıdır. Bu, uzmanlık gerektiren bir alandır ve mühendislerimiz bu konuda ciddi çaba göstermelidir. Günümüzde bir dil, yapay zekanın ve dijital medyanın bir parçası olmazsa zamanla yok olmaya yüz tutacaktır. Zira günümüzde çocuklar Türkçe’yi genellikle telefonlar aracılığıyla öğrenmektedir. Asimilasyon süreci dijital araçlarla artık evlerimizin içine kadar girmiştir. Biz Kürtler olarak dilimizi koruma çabasına teknolojiden başlamalıyız” şeklinde konuştu.

Kürtçe Tehlike Altında

Özellikle gençlerin dile sahip çıkması gerektiğinin altını çizen Altın, hem Kurmancî hem de Kırmançkî lehçelerinin büyük bir tehlike altında olduğunu vurguladı. Kürtçenin kritik bir eşikte olduğunu ve bir nesilden diğerine aktarımında ciddi sorunlar yaşandığını dile getiren Altın, “Yeni nesiller Kürtçe konuşmuyor, dili öğrenmiyor. Dilbilimciler bu durumu kritik aşama olarak nitelendiriyorlar. Çocuklarımızın Kürtçe öğrenme oranı ciddi şekilde düşmüş durumda; bu durum oldukça tehlikelidir. Bu nedenle dilimizin mücadelesini bugün daha da güçlendirmeli ve genişletmeliyiz ki gelecekte daha vahim bir tabloyla karşılaşmayalım. Her birimiz dilimiz için sorumluluk almak zorundayız” dedi.

Yasal Engeller Kaldırılmalı

Hem pedagojik hem de insan hakları prensipleri açısından, dünyadaki tüm halklar gibi Kürt halkının da anadil hakkını kazanması gerektiğini savunan Ercan, Barış ve Demokratik Toplum Süreci ile birlikte Kürtçenin statüsü konusundaki beklentilerin arttığını belirtti. Ercan, “Türkiye’de yaklaşık 30 milyon vatandaşın konuştuğu bir dilin mutlaka eğitim dili olarak kabul edilmesi gerektiğine inanıyoruz. Anadilin önündeki yasal engellerin kaldırılması şarttır. Bir ülkenin elbette resmi bir dili olabilir; ancak o ülkede yaşayan tüm vatandaşların kendi dillerinde eğitim görme hakları da mevcuttur. Bu, doğal bir haktır ve dünya genelinde bu yönde çalışmalar yürütülmektedir. Bizler de sadece Kürt dili için değil, Türkiye’de bir kişi dahi bir dili konuşuyor ve bu yönde bir talebi varsa, bu talebin karşılanması gerektiğini savunuyoruz” şeklinde konuştu.

Anadilde Eğitim Hakkına Herkes Sahip Olmalı

Öncelikle anadilde eğitim kararının alınması, sonrasında ise çok dilli eğitime geçilmesi gerektiğini belirten Ercan, farklı çok dilli eğitim modellerinin incelenerek en uygununun uygulanması gerektiğini ifade etti. Meclis’ten geçen çerçeve yasanın kültürel haklar temelinde herhangi bir somut adım içermediğini hatırlatan Ercan, “Türkiye’de 10 yılı aşkın süredir 5’inci sınıftan itibaren Kürtçe seçmeli ders olarak verilebilmektedir. Ancak bu uygulama da ciddi sorunlar yaratmaktadır. Bir halkın anadilini seçmeli ders olarak görmesi kabul edilemez. Anadilde eğitim hakkına herkes sahip olmalıdır. Milli Eğitim Bakanlığı, seçmeli Kürtçe dersleri için toplam 151 öğretmen atamıştır. Bu öğretmenlerin 136’sı Kurmancî, 15’i ise Kırmançkî lehçesindedir. Bu sayının sadece Diyarbakır için dahi yetersiz olduğu açıktır. Üniversitelerdeki Kürt Dili ve Edebiyatı bölümlerinin sayısı artırılmalı ve kontenjanları genişletilmelidir, zira şu anda yalnızca beş üniversitede bu bölümler bulunmaktadır” dedi.

Kürtçenin Gerçekliğiyle Yüzleşilmeli

UNESCO, BM ve Avrupa Sözleşmeleri’ndeki anadil eğitimi ile ilgili maddelere Türkiye’nin koyduğu çekincelerin kaldırılması gerektiğini ifade eden Ercan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Anayasadaki anadilde eğitim hakkı önündeki engellerin kaldırılması gerekmektedir. Barış ve Demokratik Toplum Süreci, tarafların birbirine güven aşılayacak adımlar atması gereken bir dönemdir. Bu sürecin en temel ve en kolay adımının anadilde eğitim olduğuna inanıyoruz. Ancak Meclis’te Barış Annelerinin Kürtçe konuşmasının engellenmesi, Kürtçenin tutanaklarda ‘bilinmeyen dil’ olarak kaydedilmesi ve bu şekilde tutanaklara geçmesi kabul edilemez bir durumdur. Artık bu gerçeklikle yüzleşmek ve buna yönelik olumlu, somut adımlar atmak gerektiğini düşünüyoruz.”

KaynakBu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.
Sonraki haber

Ortadoğu Gerilimi Küresel Petrol Piyasasını Sarstı: Trump’ın İddiaları Gerçekleri Yansıtıyor Mu?

İlgili haberler

tümü →
0:00 0:00