17 Kasım 2026, Salı İstanbul 15° Çok bulutlu
DOLAR 50,4224 %0,06 EURO 55,5929 %0,24 ALTIN 6.265,85 %0,42 BORSA 11.661,00 %1,53
Özgür Manşet Yazarlar
Çevre-Tarım

Diyarbakır’da Ekolojik Yıkıma Karşı Mücadele Büyüyor: ‘Hukuk Tek Başına Yetmez, Toplumsal Direniş Şart’

13 Eylül 2026 08:06

Diyarbakır’da maden, Güneş Enerji Santrali (GES) ve petrol projelerine karşı yaklaşık 25 dava yürüttüklerini belirten avukat Ahmet İnan, hukuki mücadelenin toplumsal direnişten bağımsız düşünülemeyeceğinin altını çizdi. İnan, “Bütünlüklü mücadele önemli” vurgusu yaptı. Kentin birçok ilçesinde, madencilik, petrol arama faaliyetleri, Hidroelektrik Enerji Santralleri (HES) ve orman kıyımları ile ekosistem yağmalanıyor. Ekolojik tahribat, özellikle Lice’nin tarihi Birkleyn Mağaraları, Çınar’ın Husikan Mahallesi, Kulp’un Hesêndin Yaylası ve Cixsê Mahallesi gibi pek çok noktada derinleşerek devam ediyor.

Diyarbakır Ekoloji Meclisi ve Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Komisyonu, bu tahribatlara karşı hukuki ve toplumsal mücadele yürüterek bölge halkına destek oluyor. Nitekim, Diyarbakır Barosu ve Ekoloji Meclisi’nin itirazları sonucunda Husikan Mahallesi’ndeki pomza madeni projesi için verilen “ÇED gerekli değildir” kararı durduruldu. Artan ekolojik yağma ve bu duruma karşı verilen hukuki mücadeleyi, Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Komisyonu Başkanı Ahmet İnan ile değerlendirdik.

Toplumsal Direnişin Önemi

Avukat İnan, hukuki sürecin tek başına yeterli olmadığını, toplumsal mücadelenin zorunluluğuna işaret etti. Diyarbakır’da doğa ve yaşam alanlarını hedef alan projelere karşı yürütülen mücadelenin sadece iki örnekle sınırlı olmadığını dile getiren İnan, Diyarbakır Barosu olarak kent genelinde yaklaşık 20-25 çevre davasını takip ettiklerini ifade etti. Hukuki kazanımların ancak sahadaki halk direnişiyle birlikte anlam kazandığını vurgulayan İnan, Çınar’a bağlı Husikan Mahallesi’nde OYAK tarafından yürütülen pomza madeni projesine karşı açılan ve durdurma kararıyla sonuçlanan davanın, halkın kararlı mücadelesi sayesinde kazanıldığını söyledi. Bölgenin önemli mera ve orman alanlarının madencilik projeleri için tahrip edilmeye çalışıldığını belirten İnan, Husikan’da halkın projeye karşı direnişinin askeri abluka ve müdahalelerle karşılaştığını aktardı.

Hukuki sürecin ardından Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi’nde keşif kararı alındığını hatırlatan İnan, bilirkişi incelemesinin de halkın iddialarını doğruladığını belirtti. Bölgenin yöre halkının geçim kaynağı olduğunu, Karacadağ’da endemik kuş, bitki ve hayvan türlerinin bulunduğunu ve projenin “Lav Yolu” olarak bilinen doğal sit alanına bitişik olduğunu kaydeden İnan, bu tespitlerin projenin iptaline yol açtığını ifade etti. İnan, “Halkın mücadelesi ve toplumun dirayeti olmasa hukuk mekanizması ne işlerdi ne de sonuç alıcı olurdu. Keşif alanında bile halkımız, sorunlarını bilirkişilere aktardı” sözleriyle toplumsal desteğin önemini vurguladı.

Diyarbakır Genelinde Yürütülen Çevre Davaları

Diyarbakır genelinde yaklaşık 20-25 çevre ve kent davası yürüttüklerini belirten İnan, Dicle, Lice ve Kulp başta olmak üzere birçok ilçede maden ve GES projelerine karşı hukuki süreçlerin sürdüğünü kaydetti. Lice’deki Birkleyn bölgesinin yanı sıra Duru köyünde de tarım ve mera alanlarının GES projesine açılmak istendiğini ifade eden İnan, Kulp’un farklı bölgelerinde de benzer projelerin bulunduğunu aktardı. İnan, bu davaların bir kısmının kazanıldığını, bazılarının ise kaybedildiğini ancak hukuki sonucu tek başına mücadelenin ölçütü olarak görmediklerini belirtti. İnan, “Hukuki süreci biz sadece mücadelenin bir parçası, öz savunmanın bir dişlisi olarak görüyoruz. Bütünlüklü yaklaşıyoruz. Toplumsal direniş devam ettiği için yaşam alanları korunuyor” dedi.

Transatlantic şirketinin petrol projesine karşı açılan davayı kazanmalarına rağmen, şirketin yeniden Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreci başlatarak faaliyetlerine devam ettiğini aktaran İnan, Kulp Hesêndin’de ise ÇED iptal davasını kaybetmelerine rağmen şirketin sahada çalışamadığını belirtti. Hesêndin’de ÇED raporunun kaybolmasına rağmen davanın kaybedildiğini ifade eden İnan, “Bazen hukuken kazandığınız bir davayı sahada kaybedebilirsiniz; bazen de kaybettiğiniz bir davayı sahada, toplumun desteğiyle gerçekte kazanırsınız. Bu nedenle bütünlüklü mücadele büyük önem taşıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Bilirkişi Raporlarının Davalardaki Belirleyiciliği

Maden, baraj ve doğayı tahrip eden diğer projelere ilişkin ÇED ve ruhsat iptali davalarında bilirkişi raporlarının belirleyici olduğunu vurgulayan İnan, nitelikli ve bağımsız bilirkişilerin önemine dikkat çekti. Ziraat, hidroloji, jeoloji gibi farklı alanlardan uzmanların hazırladığı raporların mahkeme kararlarında büyük ağırlık taşıdığını belirten İnan, bilirkişilik sisteminin Diyarbakır’da ciddi sorunlar içerdiğini ifade etti. Dicle Kurşunlu, Lice ve Kulp Cixsê davalarında görevlendirilen bazı bilirkişiler hakkında suç duyurusunda bulunduklarını ve Bölge Bilirkişilik Kurulu’na şikayette bulunduklarını aktaran İnan, bazı raporların şirketlerle ilişkili ve meslek etiğine aykırı şekilde hazırlandığını belirtti. “Düzgün ve nitelikli bilirkişilerin varlığı, bizim varlık-yokluk meselemizdir” diyen İnan, çevre davalarının adil sonuçlanması için bilirkişilerin bağımsızlığı ve mesleki yeterliliğinin hayati öneme sahip olduğunu vurguladı.

GES Projeleri: Orman ve Mera Alanları İçin Yıkım Tehdidi

ÇED süreçlerinde yapılan değişikliklere de değinen İnan, bazı projelerin belirlenen alan sınırlarının altında tutulmasının hukuku dolanma amacı taşıdığını söyledi. Özellikle 25 hektarlık sınırın altında bırakılan projelere dikkat çeken İnan, “Şu an dava konusu ettiğimiz birçok projede 24.9 hektarlık projeler mevcut. Bu projeler 25 hektar olsaydı ÇED’e tabi olacaktı ancak 1 metre, 10 metre, hatta 100 metre gibi küçük farklarla bu sınırın altında bırakılarak ÇED değerlendirmesinden kaçınılıyor. Bu durum, hukukun arkasından dolanma yöntemi olarak kullanılıyor” ifadelerini kullandı.

Son dönemde Diyarbakır’da GES ve petrol faaliyetlerinin yoğunlaştığını belirten İnan, GES’lerin “temiz enerji” olarak lanse edilmesine rağmen, projelerin yanlış alanlarda kurulmasının ekolojik yıkıma yol açtığını ifade etti. Kulp’un Cixsê mahallesinde bir şirketin köy merasının ve mera içerisindeki göletin bulunduğu alana GES kurmak istediğini belirten İnan, Dicle’nin Bozmont ve Yeşil Sırt mahallelerinde ise yaklaşık 2 bin 500 dönümlük orman alanının GES projesi için kullanılmasının gündemde olduğunu aktardı. İnan, “Temiz enerji deniliyor, ancak bütünlüklü baktığımızda bu enerji kim için üretiliyor? Toplumun ihtiyacı için mi, yoksa sermaye çevreleri için mi? Nerede ve nasıl yapılıyor? Bu sorulara yanıt aradığımızda, GES projelerinin şu an orman ve mera katliamları için büyük bir silaha dönüştürülmüş olduğunu görüyoruz” sözleriyle durumu özetledi.

Petrol arama ve çıkarma faaliyetlerinin de Diyarbakır’ın tarihi ve ekolojik alanları açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirten İnan, özellikle Hevsel Bahçeleri ve Dicle Nehri çevresindeki projelere karşı uyarıda bulundu.

Ekoloji Mücadelesi Aynı Zamanda Yaşam Mücadelesidir

Ekoloji mücadelesinin yalnızca ağaçların veya doğal alanların korunmasından ibaret olmadığını vurgulayan İnan, “Yaşam alanlarını savunmak, aynı zamanda yaşamın kendisini savunmaktır” şeklinde konuştu. Ekoloji mücadelesinin barış, demokrasi ve insan hakları mücadelesiyle birlikte ele alınması gerektiğini belirten İnan, Diyarbakır’daki kurumların çevre tahribatına karşı yeterince ortak tepki göstermediğini dile getirdi. Birçok kurumu eleştiren İnan, Birkleyn ve Hevsel gibi hassas alanlarda kurumların daha güçlü bir duruş sergilemesi gerektiğini ifade etti. “Maalesef bu yağma projelerine karşı toplumun ve halkın gösterdiği tepkiyi, kurumlarımız yeterince gösteremiyor” diyen İnan, bu durumun acilen değişmesi gerektiğini belirtti. İnan, “Beş yıl sonra Hevsel’de bir petrol rafineri alanı olduğunu hayal edin; bunun hesabını kim verecek? Bu duruma sessiz kalan bizler de o proje sahipleri, o üniversiteler kadar sorumluyuz” sözleriyle uyarılarda bulundu.

Diyarbakır Barosu olarak çevre davalarında elde ettikleri deneyimleri bölgeye yaymayı hedeflediklerini belirten İnan, bu kapsamda diğer bölge barolarına yönelik eğitim çalışmaları yapacaklarını söyledi. Çevre davalarının yalnızca hukuki süreçler olarak ele alınmaması gerektiğini vurgulayan İnan, “Diyarbakır’da verilen mücadelenin tüm şehirlerde örnek teşkil etmesi bizim için büyük önem taşıyor. Bu mücadeleyi sistematik hale getirmek, onu bir hak savunuculuğuna dönüştürmek gibi zorlu ve önemli bir görevimiz var önümüzde” ifadelerini kullanarak mücadele çağrısını yineledi.

KaynakBu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.
Sonraki haber

Bab el-Mendeb’de Husi Kontrolü: Küresel Piyasalar Tedirgin, Savaş Riski Büyüyor

İlgili haberler

tümü →
0:00 0:00