Zilan Vadisi’nde Ekokırım Tehlikesi Büyüyor: Tarihi ve Ekolojik Miras Tehdit Altında
Van’ın Erciş ilçesinde bulunan Zilan Vadisi’nde devam eden “Pay Sulama Kanalı Projesi” kapsamındaki çalışmalar, 6,5 kilometrelik kanyonun genelinde ekolojik tahribata neden oluyor. Bölgedeki canlıların yaşam alanları çamur altında kalırken, bu durum ciddi çevresel endişeleri beraberinde getiriyor.
Proje gerekçesiyle 23 Eylül’de iş makinelerinin kanyona girmesiyle başlayan müdahaleler, dere yatağında ve çevresinde derin çukurların oluşmasına yol açmış, vadi büyük bir tahribatla karşı karşıya kalmıştır.
Yaklaşık bir aydır süren çalışmalar neticesinde vadinin farklı noktalarında tahribat izleri belirginleşmiş, özellikle vadi içerisindeki canlıların yaşam alanları yoğun çamurla kaplanmıştır.
Tahribat Alanı Genişliyor ve Su Kaynakları Tehdit Altında
Ekolojik tahribat geniş bir alana yayılmaya devam ederken, bölge aynı zamanda ciddi bir su sorunuyla yüz yüzedir. Van Gölü Havzası’nın ve Erciş’in önemli akarsularından biri olan, Van Gölü’ne dökülen Zilan Çayı’nın mevcut durumu, bölge halkında derin endişelere yol açmaktadır.
Yapılan çalışmalar sırasında vadide çok sayıda ağaç kesildiği belirtilmektedir. İş makinelerinin müdahalesiyle sulak ve yeşil alanlar ciddi zarar görmüş, vadideki tescilli Erciş üzümü, bölgeye özgü elma, kiraz, erik, dut ve badem ağaçları da olumsuz etkilenmiştir. Erciş’in tescilli lahana üretimi yapılan arazilerinin su ihtiyacının bu vadiden karşılandığı göz önüne alındığında, çalışmaların başlamasıyla vadideki su miktarında gözle görülür bir azalma yaşanması, bölge tarımı için de tehdit oluşturmaktadır. Yaklaşık 6,5 kilometre uzunluğundaki kanyonun tamamına yayılan bu müdahaleler, ekolojik tahribatın boyutunu daha da derinleştirmektedir.
Zilan Vadisi’nin Tarihsel Önemi
Van’ın Erciş ilçesinde, Temmuz 1930’da, bölge tarihinin en kanlı olaylarından biri olan Zilan Katliamı yaşanmıştır. Bu olaylar sırasında, Zilan Vadisi bölgesinde 44 köy ateşe verilmiş ve binlerce insan hayatını kaybetmiştir.
Katliamda yaşamını yitirenlerin sayısı bazı kaynaklarda 15 bin olarak yer alsa da, dönemin tanıkları ve farklı kaynaklar bu sayının 40 bini aştığını belirtmektedir. Binlerce insanın toplu halde defnedildiği ifade edilen bölgede, katliamdan kalan toplu mezarların varlığına dikkat çekilmektedir. Ayrıca, olaylar sırasında saldırılardan kurtulmak amacıyla Zilan Deresi’nden geçmeye çalışan yüzlerce insanın da katledildiği aktarılmaktadır.
Hem tarihsel hem de ekolojik açıdan büyük öneme sahip olan Zilan Vadisi’nde iş makineleriyle yürütülen bu çalışmalar ve ortaya çıkan tahribat, bölge halkının ciddi tepkisine neden olmaktadır.



