16 Kasım 2026, Pazartesi İstanbul 15° Parçalı bulutlu
DOLAR 50,3983 %0,05 EURO 55,5976 %0,06 ALTIN 6.257,86 %-0,36 BORSA 11.925,12 %0,69
Özgür Manşet Yazarlar
Gündem

Van Depremi’nin 15. Yılında Vahim Tablo: Kentin Yüzde 90’ı Risksiz Değil, Kayyumlar Hazırlıkları Engelliyor

23 Ekim 2026 10:18

Van’da yaşanan depremin üzerinden 15 yıl geçmesine rağmen, kentteki kentsel dönüşüm ve depreme hazırlık süreçleri yeterince tamamlanamadı. Yıkım kararı verilen 48 bin 689 yapıdan yalnızca 25 bin ila 28 bininin yıkımı gerçekleştirilirken, geriye kalan binaların akıbeti belirsizliğini koruyor. İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Van Şube Başkanı Yakup Ebiri, kentin depreme hazır olma oranının sadece yüzde 10 olduğunu ifade etti.

Van’da 23 Ekim 2011’de meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki deprem ve 9 Kasım’daki ikinci deprem, kentte derin bir yıkıma yol açtı. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) verilerine göre, her iki depremde toplam 644 kişi yaşamını yitirmiş, bin 966 kişi yaralanmıştır. Depremlerin ardından kent merkezi ve ilçelerde kurulan 35 konteyner kente yaklaşık 200 bin insan yerleştirilirken, yüzbinlerce kişi de kendi imkanlarıyla kurduğu çadırlarda hayatta kalma mücadelesi verdi. Dönemin Federe Kürdistan Bölgesi Başkanı Mesut Barzanî tarafından kurulan konteyner kent ise hala ayakta olup, yaklaşık 60 depremzede ailenin yaşam alanı olmaya devam ediyor.

Depremden sonra yaklaşık dört ay süren hasar tespit çalışmalarında Van ve ilçelerinde 200 binden fazla yapıda hasar belirlendi. Bu yapılar arasında 147 bin 622 konut, 18 bin 735 iş yeri ve 20 bin 209 ahır bulunuyordu. İncelemeler sonucunda 48 bin 689 yapının yıkım veya ağır hasarlı, 22 bin 483 yapının orta hasarlı ve 73 bin 058 yapının az hasarlı olduğu kaydedildi. Ancak, yıkım kararı verilen veya ağır hasarlı olarak belirlenen 48 bin 689 yapıdan yalnızca 25 bin ila 28 bininin yıkımı gerçekleştirildi. Geriye kalan ağır hasarlı binaların durumu ise hala açıklığa kavuşmadı.

Resmi kayıtlara göre, Van depreminin ardından kentsel dönüşüm ve yapı stoğu iyileştirme projeleri kapsamında bin 800 binanın dönüştürüldüğü veya güçlendirildiği belirtiliyor. Ancak meslek odaları ve sismik araştırma merkezlerinin raporları, orta hasarlı olarak sınıflandırılan yaklaşık 18 bin konutun önemli bir bölümünün, hak sahipleri tarafından yasal süresi (depremden sonraki bir yıl) içinde ruhsatlı olarak güçlendirilemediği için belirsizlik içinde kaldığını ortaya koyuyor.

Depremlerin üzerinden geçen 15 yıla rağmen, Van’da konutlardan altyapıya, kent planlamasından sosyal yaşam alanlarına kadar birçok alanda yaşanan değişimlere karşın, kent hala depreme hazır bir yapıya kavuşamadı. İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Van Şube Başkanı Yakup Ebiri, bu konudaki değerlendirmelerini paylaştı.

Kentteki Riskli Yapı Sayısı Hala Belirsiz

İMO Van Şube Başkanı Yakup Ebiri, aradan geçen 15 yıla karşın Van’da kaç binanın ağır hasarlı, orta hasarlı veya riskli olduğuna dair ellerinde hiçbir veri bulunmadığını vurguladı. Ebiri, bu konuda bilimsel bir çalışmanın yapılmamış olmasının ciddi bir eksiklik olduğunu belirterek, “İMO’nun elinde bununla alakalı herhangi bir bilgi yok. Çünkü Van’da böyle bir bilimsel çalışma yok. Kaç tane binamız risklidir, kaç tanesi ağır hasarlıdır, orta hasarlıdır, yıkılmamıştır, ayaktadır ya da kaç şiddetinde bir depreme dayanıklıdır? Bu tür soruların hiçbirine biz bir cevap veremiyoruz. Çünkü herhangi bir bilimsel çalışma yapılmamış. Biz de kurumlarla bu konuda çok diyaloğa geçiyoruz. Bugüne kadar herhangi bir bilgi, belgeye rastlamadık” ifadelerini kullandı.

Yapıların Yüzde 50’sinden Fazlası Risk Altında

Ebiri, 2022 yılında Van’ın Alipaşa Mahallesi’nde yapılan bir çalışma sonucunda hazırlanan tezde, mahalledeki yapıların yüzde 33’ünün riskli çıktığını aktardı. “2011 depreminden 2022’ye kadar arada 11 yıl geçmişti. 11 yılda da Alipaşa Mahallesi’nin çoğu yenilenmişti. Yenilenmiş olmasına rağmen yapıların yüzde 33’ü riskli iken diğer mahallelerde bu oranın yüzde 50’nin üzerinde olacağını düşünüyoruz. Yani Van genelindeki yapıların yüzde 50’sinden fazlası riskli konumdadır” diyen Ebiri, acil bir yapı stoğu envanteri çalışmasının başlatılması gerektiğini belirtti. Ebiri, bu çalışmanın kamu kurumları iş birliğiyle ve İMO öncülüğünde yapılabileceğini vurguladı.

Van, Depreme Hazır Bir Kent Değil

Van’ın depreme hazır bir kent olmadığını ve yaşanan büyük felaketten yeterli dersin çıkarılmadığını dile getiren Ebiri, “Bunu çok rahatlıkla söyleyebilirim ki; Van depreme hazır değil. Hala çok hasarlı binalarımız var. Van’ın depreme hazır olma oranı yüzde 10’dan fazlası değil” dedi. Toplanma alanlarının yetersizliğine ve mevcut alanların yapılaşmaya açılmasına dikkat çeken Ebiri, okul bahçelerinin ve park alanlarının da yapılaşmaya kurban edildiğini belirtti. Ebiri, bu durumun sorumluluğunu kayyum atanmış belediyelere yükleyerek, “Tabii bunu belediyeler yaptı, diyemiyorum. Çünkü kayyum eliyle yönetilen bir belediye gerçekten bizim belediyemiz midir? Elbette değildir” sözleriyle tepkisini dile getirdi.

Kayyum Atamaları Deprem Hazırlıklarını Sekteye Uğratıyor

Ebiri, Van Büyükşehir Belediyesi’ne kayyum atanmadan önce deprem hazırlıkları konusunda çeşitli çalışmalar yürüttüklerini ancak kayyum atamasının ardından bu çalışmaların durma noktasına geldiğini ifade etti. “Belediyelerdeki bu durumdan dolayı ilerleyemiyoruz. Biz yine de bütün diyalog alanlarını açık bırakmaya çalışıyoruz” diyen Ebiri, Çevre Şehircilik Müdürlüğü, belediyeler ve AFAD İl Müdürlüğü ile görüşmeler yaptıklarını, ancak somut ilerlemelerin kaydedilemediğini ima etti. Kurumların bir planları olduğunu ve ellerinden gelenin fazlasını yapmaya çalıştıklarını söylemelerine rağmen, durumun yetersizliğini gözler önüne serdi.

15 Yıldır Konteyner Kentte Yaşam Mücadelesi

Depremin ardından 15 yıldır konteyner kentte yaşam mücadelesi veren Naif Polat isimli yurttaş, depremin izlerinin hala silinemediğini dile getirdi. Polat, “Ben depremden bu yana ailemle burada yaşıyorum. 3 çocuğum var, engelliyim. Kiraya çıkmak için çalışacak durumum yok. Kimseden de yardım alamıyoruz, karton ve hurda toplayarak çocuklarıma bakmaya çalışıyorum. Yaşanılacak gibi değil ama mecburuz. Yazın toz toprak, kışın çamur deryası” sözleriyle içinde bulundukları zorlu koşulları anlattı. Yetkililerin ilgisizliğine tepki gösteren Polat, “Hiçbir belediye, hiçbir yetkili buraya uğramaz. Seçimden seçime gelirler. Burada yaşayan onlarca aile var, hepsi aynı durumda. Biz bu durumdayken ve kimse bize yardım eli uzatmazken biz depremi nasıl unutalım” diyerek, yaşadıkları mağduriyeti ve unutulmuşluk hissini ifade etti.

KaynakBu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.
Sonraki haber

Zonguldak’ta Özel Maden Ocağında Grizu Patlaması: İşçiler Yaşamını Yitirdi, Yaralılar Var

İlgili haberler

tümü →
0:00 0:00