Tarihi Deva Hamamı Yok Olma Tehlikesiyle Karşı Karşıya: Acil Restorasyon Çağrısı
Sekizgen göbek taşı, köşelerine göre değişen akustiği ve dönemin önemli mimarisi olan tarihi Deva Hamamı, bakımsızlık nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunan tarihi Deva Hamamı, gerekli restorasyon çalışmalarının yapılmaması sebebiyle ciddi bir tehdit altında. Hamamın, 1540 yılında dönemin Diyarbakır Valisi Divane Hüsrev Paşa tarafından yaptırılan vakıflar zincirinin bir parçası olarak inşa edildiği belirtiliyor.
Tarihi kaynaklara göre, Evliya Çelebi 1655 yılında kente yaptığı ziyarette hamamdan “Muallak minare kurbundaki hamam. Ferşinde ruhamları ve kubablarında billur camları gayet müsennadır” (Asmalı minarenin yakınındaki hamam. Döşemesinde damarlı mermerleri, kubbelerinde berrak camları ile özenle bezelidir) sözleriyle bahsediyor. Dünyaca ünlü İngiliz seyyah ve yazar James Silk Buckingham da 1815 yılındaki ziyaret notlarında Deva Hamamı’nın o dönemdeki en büyük ve en ferah hamam olduğunu ifade ediyor.
24 Yıl Boyunca Atıl Durumda Kaldı
Dikdörtgen planlı ve bazalt ile moloz taştan inşa edilen Deva Hamamı, yaklaşık 500 metrekarelik bir alana sahip olup iki girişi bulunuyor. Sekiz köşeli bir kubbesi olan hamamda, kubbeye geçişler tromplarla sağlanıyor. Soğukluk kısmı ise yan yana iki kubbe ve yarım kubbeyle örtülü durumda.
Bu önemli yapı, 1992 yılından 2016’ya kadar 24 yıl boyunca atıl durumda kaldı. Hamamın 21 ortağı, yapının bakımını üstlenmesi için Cuma Akgül’e (75) devretmiş, hamamın bir kısmı günümüzde kafe olarak kullanılıyor.
Sanatçılar Ses Denemesi Yapıyor
Hamamın sekizgen göbek taşı, köşelerine göre değişen akustiği ve yalnızca sekizgen taşın tam ortasında hissedilen ses yankısı, ziyaretçileri etkilemeye devam ediyor. Birçok sanatçı, hamamın bu benzersiz akustik özelliğini kullanarak ses denemeleri yapıyor.
Sürekli Su Basıyor
Hamama ilk geldiğinde yapının çok kötü durumda olduğunu ve burayı düzene sokmak için üç yıl emek verdiğini belirten Akgül, “21 ortak burayı bana verdiler. İlk gördüğümde şok oldum. Zarar büyüktü. Definecilerin verdiği zarar da büyüktü. Bataklık vardı. Burası sürekli su baskınının olduğu bir yer. Suyun nereden nasıl geldiğini bilmiyoruz. Burayı temizlemek 3 yılımı aldı” sözleriyle durumu özetledi.
Hamamın Özelliği
Hamamın kent için önemli bir yere sahip olduğuna dikkat çeken Akgül, geçmişte şehre giren insanların banyo yapmadan içeri alınmadığını ve bu hamamdan geçerek şehre gittiklerini aktardı. Akgül ayrıca, “Köşelerde karşı karşıya konuştuğumuzda megafondan konuşuyormuşsun gibi oluyor. Yukarda da konuştuğunda sesin sana geliyor” diyerek hamamın akustik ve mimari özelliklerini vurguladı.
Restorasyon Çağrısı
Hamamın uzman kişiler tarafından restore edilmesi gerektiğini vurgulayan Akgül, “8 senedir uğraşıyorum ancak yapamıyorum. Tek başına olacak bir şey değil. Buradaki sistem bir Konya’da bir de burada var. Hem belediye hem bakanlık buraya sahip çıksın. Eğer belediye ya da bakanlık yapmak isterse 21 ortak buna yanaşır. Gün geçtikçe zararı büyük oluyor. Kültürel mirasımızdır. Bir kısmını kafe olarak kullanıyoruz. Bunu restore etsinler, yazıktır” ifadeleriyle yetkililere acil müdahale çağrısında bulundu.



