Serhat’ta su kaynakları HES projeleriyle enerji sahasına dönüşüyor
Serhat bölgesinde Zap Suyu’ndan Aras Nehri’ne, Murat Nehri’nden Kura Nehri’ne kadar çok sayıda su kaynağı üzerinde hidroelektrik santral (HES) bulunuyor. Derlenen verilere göre bölgede toplam 82 HES yer alıyor; 46 yeni HES projesi için de hazırlık yapılıyor.
Bölgede ekolojik tahribatın farklı alanlara yayıldığı belirtiliyor. Gabar’dan Zilan’a, Zap’tan Dicle’ye, Aras’tan Murat Nehri’ne uzanan coğrafyada dağlar, ormanlar, meralar ve su kaynakları enerji, madencilik ve endüstriyel projelerin odağında. Dereler, çaylar ve nehirlerin enerji şirketlerinin kullanımına açılması, bölgenin yaşam kaynakları üzerindeki baskıyı artırıyor.
Kentlere göre HES kayıtları
Verilere göre Bitlis’te 9 HES kaydı bulunuyor; bunların 3’ü kurulu, 6’sı planlama aşamasında. Hizan, Adilcevaz, Tatvan ve Mutki ilçelerinde Sutopu Deresi, Çalağan Çayı, Hizan Çayı, Mutki Çayı ve Bitlis Çayı üzerinde HES projeleri yer alıyor.
Muş’ta 9 HES kaydının 7’si kurulu, 2’sinin yapılması planlanıyor. Murat Nehri üzerinde 2 HES bulunurken, Varto ve Malazgirt ilçelerinde de çeşitli dere ve çaylar üzerinde santraller kurulmuş durumda.
Erzurum’da listelenen 36 HES’in yanı sıra 18 yeni HES projesi daha planlanıyor. Oltu Çayı üzerinde 4, Çoruh Nehri üzerinde 3, Tortum Çayı ve Katıklı Çayı başta olmak üzere kentin diğer dereleri üzerinde de HES’ler bulunuyor.
Ardahan’da 8 HES kaydının 5’i kurulu, 3’ü planlama aşamasında. Kura Nehri üzerinde 5 HES yer alıyor. Kars’ta 15 HES kaydının 10’u kurulu, 5’i planlanıyor; Aras Nehri üzerinde 10 HES bulunuyor.
Ağrı’da 6 HES kaydından yalnızca 1’i kurulu, 5’i planlama aşamasında. Murat Nehri üzerinde 4 HES projesi bulunuyor. Iğdır’da 5 HES kaydının 3’ü kurulu, 2’si planlanıyor; Pernavut Çayı ve Aras Nehri üzerinde HES’ler yer alıyor.
Van’da toplam 20 HES kaydının 11’i kurulu, 9’u planlama aşamasında. Miks Çayı üzerinde 3, Zilan Çayı, Hoşap Çayı, Deliçay ve Çatak Çayı üzerinde ikişer HES bulunuyor. Hakkari’de ise 17 HES kaydının 7’si kurulu, 10’u planlanıyor. Zap Suyu üzerinde 11 HES projesi yer alıyor.
Zap Suyu öne çıkıyor
HES projelerinin en fazla yoğunlaştığı su kaynaklarının başında Zap Suyu geliyor. Hakkari’den akarak Irak sınırına doğru ilerleyen ve Dicle Nehri’ne ulaşan Zap Suyu üzerinde 11 HES projesi bulunuyor. Kars’ta Aras Nehri üzerinde 10, Ardahan’da Kura Nehri üzerinde 5, Erzurum’da Oltu Çayı üzerinde 4 ve Ağrı’da Murat Nehri üzerinde 4 HES projesi yer alıyor.
Bölgenin tamamında yapılması planlanan 46 yeni HES projesiyle su varlıkları üzerindeki baskının artması bekleniyor. Veriler, su kaynaklarının enerji projelerinin yoğunlaştığı alanlara dönüştüğünü ortaya koyuyor.



