Şemdinli Davası cezasızlıkla sonuçlandı: Avukat Demir’den ‘ittifak’ iddiası
Hakkari’nin Şemdinli ilçesinde Umut Kitabevi’nin bombalanmasına ilişkin Şemdinli Davası, yüzlerce klasör delil, suçüstü ele geçirilen bomba, kroki ve ölüm listelerine rağmen sanık astsubaylar Ali Kaya, Özcan İldeniz ile itirafçı Veysel Ateş’in beraatıyla sonuçlandı. 20 Aralık 2021’de verilen beraat kararı 28 Şubat 2023’te Yargıtay tarafından onandı. Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvuru ise yaklaşık 4 yıldır sonuçlanmıyor.
Dava avukatından yüzleşme çağrısı
Dava avukatı Cemal Demir, Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne dikkat çekerek “Devletin bunlarla yüzleşmesi, bu olayları açığa çıkarması ve hesaplaşması gerekiyor” dedi. Demir, dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kara Kuvvetleri Komutanı Yaşar Büyükanıt’ın Dolmabahçe Görüşmesi’ni hatırlatarak “O dönem anlaştılar” ifadesini kullandı ve Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin bir yüzleşme ve faillerin cezalandırılması süreci olması gerektiğini savundu.
Büyükanıt’a yönelik soruşturma ve HSYK kararı
Soruşturmanın başladığı dönemde Kara Kuvvetleri Komutanı olan Yaşar Büyükanıt’ın Astsubay Ali Kaya için kullandığı “Tanırım iyi çocuktur” sözlerinin ardından Van Cumhuriyet Başsavcılığı harekete geçti. Savcılık, Büyükanıt ve bazı subaylar hakkında “yargıyı etkileme teşebbüsünden” soruşturma başlattı. Genelkurmay Genel Sekreterliği, soruşturmayı “orduya yargı eliyle darbe girişimi” olarak nitelendirerek tepki gösterdi. Dönemin Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK), Şemdinli Davası savcısı Ferhat Sarıkaya’yı 20 Nisan 2006’da meslekten attı. 12 Eylül 2010’daki anayasa değişikliğinin ardından, Gülen Cemaati’nin etkili olduğu belirtilen HSYK, Sarıkaya’yı 26 Nisan 2011’de mesleğe kabul ederek Ankara Cumhuriyet Savcısı olarak atadı.
İhbar dilekçesindeki iddialar
Soruşturma devam ederken savcılığa konuyla ilgili birden çok ihbar geldi. Bunlardan en dikkat çekeni, devlet memuru Rıfat Koruhan’ın Büyükanıt’a ilişkin iddialar içeren dilekçesi oldu. Dilekçede, askeri yetkililerin olaylar sürerken Emniyet’te bulunan Veysel Ateş’i alıp götürmek istedikleri, bunun için ilçe Emniyet Müdürü Tacettin Aslan’a baskı yapıldığı ve Ateş’in serbest bırakılması için birçok kişinin devreye sokulduğu öne sürüldü. Dilekçede ayrıca Şemdinli’deki olaydan bir gün sonra Silopi Cumhuriyet Savcısı’nın aracına bomba konulduğu ve Şemdinli olayıyla ortaya çıkan devlet içindeki yasadışı yapılanmanın izlerinin takip edilmesi halinde Jandarma Genel Komutanı Fevzi Türkeri ile Kara Kuvvetleri Komutanı Yaşar Büyükanıt’a kadar uzanacağı iddiaları yer aldı.
Mahkeme süreci: Önce mahkumiyet, sonra beraat
Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde açılan davada 19 Haziran 2006’da sanık astsubaylar Kaya ve İldeniz ile itirafçı Ateş’e “insan öldürmek”, “örgüt kurmak” ve “insan öldürmeye teşebbüs” suçlarından 39 yıl 5 ay 10’ar gün hapis cezası verildi. Sanık avukatlarının itirazı üzerine temyiz incelemesini 16 Mayıs 2007’de tamamlayan Yargıtay 9. Ceza Dairesi, kararı usul ve görev yönünden bozdu. 13 Haziran 2007’de yeniden Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmeye başlanan davada, 14 Eylül 2007’deki duruşmada mahkeme heyeti “görevsizlik” kararı vererek dosyayı Van Askeri Mahkemesi’ne gönderdi. Van Askeri Mahkemesi 14 Aralık 2007’deki ilk duruşmada sanıkların tahliyesine karar verdi. Askeri Mahkeme, 22 Ocak 2010’da dosyayı Hakkari Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderme kararı aldı. Müdahil avukatların itirazı üzerine dosya Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gitti. Uyuşmazlık Mahkemesi, Anayasa’nın bazı maddelerinde yapılan değişikliği göz önünde bulundurarak 2 Mayıs 2011’de dosyayı yeniden Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderdi. Dosyanın Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmesiyle sanıklar 9 Haziran 2011’de yeniden tutuklandı. 10 Ocak 2012’deki duruşmada sanık astsubaylar Kaya ve İldeniz ile itirafçı Ateş’e aynı suçlardan 39 yıl 5 ay 10’ar gün hapis cezası verildi.
Yeniden yargılama ve Yargıtay onaması
15 Temmuz 2016 Darbe girişimi sonrası mahkum edilen sanıkların avukatları, dönemin Van Cumhuriyet Savcısı Ferhat Sarıkaya’nın davaya dönük itiraflarının ardından yargılamanın yenilenmesi için Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurdu. Mahkeme 11 Ekim 2017’de yeniden yargılama talebini kabul etti. Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen son duruşmada mahkeme, tutuklu bulunan 3 sanığa “örgüt kurmak” suçundan beraat, “insan öldürmek ve yaralamak” suçundan dosyanın tekrar görülmesine karar verdi ve üç sanığı tahliye etti. Devam eden yargılamada sanıklar “insan öldürmek ve yaralamak” suçlarından beraat ettirildi. Yargıtay, suçüstü yakalanmalarına rağmen sanıkların beraat kararını onadı. Karara “kesin, somut ve inandırıcı delil bulunmadığı” gerekçe yapıldı.
Demir: 90’lı yıllardaki faili meçhullerin benzerini yaşadık
Umut Kitabevi bombalaması öncesi bölgede 20’den fazla ayrı bombalama saldırısı gerçekleştiğini hatırlatan Demir, “Yüksekova ve Şemdinli’de bu kadar patlamayı gerçekleştiren kişilerin kim oldukları soru işareti olarak kalmıştı. Bu patlama ile birlikte aslında fail de ortaya çıkmıştı” dedi. Soruşturma dosyasının karara bağlanıp birçok kez bozulduğunu kaydeden Demir, 2016’daki darbenin ardından fail avukatlarının tekrar mahkemeye başvurarak yargılamaları yapan hakim ve savcıların cemaate mensup olduklarını iddia ettiğini, bu kişilerin yargılamalardan beraat aldığını söyledi. Demir, dosyanın Anayasa Mahkemesi’ne taşındığını ancak hâlâ karar verilmediğini belirterek “Bu dosya bize 90’lı yıllarda gerçekleşen faili meçhullerin, derin devlet bağlantılı cinayetlerin bir benzerini yaşattı. Biz bir kez daha bir cezasızlık politikasıyla karşı karşıya kaldık” diye konuştu.
“AKP ve Kemalistler ittifak yaptı” iddiası
Dosyanın sürekli cezasızlıkla sonuçlandırılmak istendiğini söyleyen Demir, “O zaman da bu davayı yürüttüklerinde dosyayı cezasızlıkla kapatmak istediler. Ancak herkesin gözleri önünde işlenmiş bir katliam girişimi olduğu için kapatamıyorlardı. Darbe ardından AKP hükümeti Kemalistler ile bir ittifak yaptı. FETÖ’cüleri tasfiye etmek istiyorlardı. O yüzden böyle bir yola girdiler. Bu dosya da her iki taraf için bir ittifaktı. Yaşar Büyükanıt ve Erdoğan’ın Dolmabahçe Sarayı’nda gerçekleştirdikleri o toplantıda pek çok şey konuşuldu, pek çok gizli karar alındı. Zaten o görüşme ardından politikaları gördük. Sonra Ergenekon davalarında davalar geri çekildi, tazminatlar ödendi. Bu süreçte AKP iktidar ile derin devlet dediğimiz yapının ittifakı ortaya çıktı” dedi.
AYM başvurusu ve süreç beklentisi
Demir, Anayasa Mahkemesi’nin adaletli bir karar vermesi umudunu taşıdıklarını kaydetti. Yürütülen sürecin bir gereği olarak bu davanın üstüne gidilmesini beklediklerini söyleyen Demir, “Bu davada her şey halkın gözleri önünde yaşandı. Silahlar, alet edevatlar, her delil mevcuttu. Bu davada saklanacak hiçbir şey yoktu. Ancak dava öyle bir kararla sonlandırıldı ki bu hem tarih hem de hukuk açısından skandal bir olay olarak tarihe geçti. Devletin bunlarla yüzleşmesi, bu olayları açığa çıkarması ve hesaplaşması gerekiyor” dedi.



