Rojava Film Festivali’nde kadın sinemacıların imzası: 45 filmin 7’si
Kuzey ve Doğu Suriye’nin Kamışlı kentinde 6’ncısı düzenlenecek Rojava Uluslararası Film Festivali için hazırlıklar sürüyor. “Çîrokên Hevpar, Sinemaya Azad / Ortak Öyküler, Özgür Sinema” temasıyla 13 Kasım Cuma günü yapılacak festivale dört parçadan da katılım bekleniyor.
Festival hakkında konuşan yönetmen ve sinema eğitmeni Sêvînaz Evdikê, gösterimi yapılacak 45 filmin 7’sinin kadın yönetmenlerin imzasını taşıdığını söyledi. Evdikê, sinemayla tanışmasının çocukluğuna dayandığını belirterek, evlerine giren CD ve DVD’lerle sinemaya ilgisinin başladığını anlattı.
İlk izlediği Kürt filmleri
İzlediği ilk Kürt filmlerinden birinin Halil Dağ’ın yönettiği “Bêrîtan” olduğunu dile getiren Evdikê, “Bêrîtan üzerine yapılan filmi ve Kaplumbağalar da Uçar filmini aynı gün izlemiştim. Bu iki filmi izlediğim gün benim için çok özeldir. O filmleri izledikten sonra ‘Kürtler de film çekiyor mu?’ diye kendime sordum. Eğer Kürtler film çekebiliyorsa ben de yapabilirim diye düşündüm. Bu hayal ve istek ilk adımım oldu” dedi.
“El kamerası bile yasaktı”
Baas rejimi döneminde sokakta küçük bir el kamerası bulundurmanın bile yasak olduğunu söyleyen Evdikê, Amuda Sineması Katliamı’nın yaşandığı bir coğrafyada çalıştıklarını hatırlattı. Evdikê, “Bir film çekimi için bir aileden çocuğunu istediğimizde ‘çocuğumuzu yakacaksınız’ şeklinde tepkiler oluyordu. Bunu kırabilmek için çok emek verdik” diye konuştu.
Diyarbakır’dan Rojava’ya uzanan sinema yolculuğu
Profesyonel sinema eğitimine Diyarbakır’da açılan Cigerxwîn Akademisi’nde başladığını belirten Evdikê, Akdamar Film Festivali hazırlıklarına katıldığı sırada Rojava Sinema Komünü’nün açılış hazırlıklarını duyduğunu ve bu haber üzerine sevinçten gözyaşı döktüğünü söyledi. Evdikê, “2015 yılında komünün ilan edileceğini duyduğumda mutluluktan ağladım ve sinema çalışmalarıma burada devam etme kararı aldım. Hem Cigerxwîn’de aldığım eğitim hem de Film Komünü benim hayatımın en büyük şansları olmuştur” ifadelerini kullandı.
Kadın sinemacılara yönelik ön yargı
Evdikê, kadınların kooperatiflerde, ekonomi alanında, savunma ve askeri alanda yaşama katılımına doğal bakıldığını ancak sinemaya adım atmalarının zorlu olduğunu söyledi. “Kadınlar bireysel olarak çok istekliydi ancak aileleri ve toplum bu konuda çok ön yargılıydı” diyen Evdikê, bazen bir kadının ailesini ikna etmek için günlerce kapı çaldıklarını anlattı. Sinemanın yalnızca kamera önünden ibaret olmadığını vurgulayan Evdikê, ışık, ses, teori ve senaryo yazımı gibi alanlarda Yekta Akademisi’nde sinema eğitimlerinin başladığını belirtti.
Kadınlar sinemada daha aktif
Kadınların sinemada aktifleştiğini ifade eden Evdikê, şu anda sinemada kadınların yer alabilmesi için Sinejin Rojava’nın bulunduğunu, bir dönem Kezî projesinin çalışmalar yürüttüğünü söyledi. Rojava Film Komünü’nde kadınların yoğun olarak yer aldığını, örgütlendiğini ve mesleki çalışmalar yürüttüğünü belirten Evdikê, Derik’te kültür sanat yüksekokulu ve Haseke’de Hilala Zerin Kültür ve Sanat Fakültesi’nin yalnızca kadınlara kapılarını açtığını dile getirdi.
“Kolektif çalışma ürünü”
Sinema çalışmalarının kolektif üretilen çalışmalar olduğunun altını çizen Evdikê, “Ürettiğimiz hiçbir film direniş hikayelerinin dışında ele alınamaz. Sinema hikayemi Kürt özgürlük direnişinden bağımsız düşünemem. Çünkü ben devrim içinde büyüdüm, devrim içerisinde sinemacı oldum, devrim içerisinde üretilen hikayeleri yansıtmak istedim. Özellikle kadın direnişinin geldiği aşamaları yansıtmak, kopmamak, bir parçası olmak çok önemliydi. Rojava’nın kimliği kadındır. Rojava dendiğinde ilk akla gelen kadın ve kadın direnişidir. Bunun içinde elbette şu anda kadın sinemacılar da yerini aldı, almaya da devam ediyor” dedi.
2016 yılında Rojava Uluslararası Film Festivali’nin örgütlenmesi kararını aldıklarını hatırlatan Evdikê, çalışmalara küçük bir odada başladıklarını ve imkanların kısıtlı olduğunu söyledi. Evdikê, “Festival çalışmalarında birebir yer alan kadın arkadaşlarımız olarak sayımız çok azdı. Kadınlar olarak sinema alanında da yeniydik. Üstelik cesaret ederek bir film festivalinin örgütlenmesi çalışmalarına katılmıştık. Festivale katılan kadın filmi sayısı da azdı. Ancak yıllar içinde tecrübe edindik, şartlarımız ve kurallarımız var artık. Mesela belli bir sayıda kadın filmi katılmayınca bu festivali festival olarak saymıyoruz. Bugün festivalin çalışmalarının yürütülmesinden kararların alınması mekanizmasına varana kadar, yönetmeninden sinemanın farklı alanlarında yer alan kadınların katılmasına kadar aktif olan kadınlardır diyebilirim. Bugünkü manzaraya baktığımda çok mutlu oluyorum, bu büyük bir başarıdır” ifadelerini kullandı.
“Kadın sinemacılar dünya sinemasına etki eder”
Festivalin altıncısını düzenlediklerini vurgulayan Evdikê, “6 festival boyunca bu düzeye geldi. 6 festival daha örgütleyecek olsak acaba nasıl bir düzeye ulaşır diye düşündüğünde insan daha çok mutlu oluyor. Kadın sinemacılar sadece Rojava’ya değil dünya sinemasına nasıl bir yön verir, doğrultu kazandırır hayali bile çok önemli ve güzel” dedi. Genç kadın sinemacılara ilişkin de konuşan Evdikê, fakülte ve yüksekokulda eğitim gören gençleri gördükçe kıvanç duyduğunu belirterek, “15 yıl önce kadın sinemacı Rojava’da yoktu ancak bugün aynı şeyi söyleyemeyiz çünkü atılan tohumlar yeşerdi, ürün veriyor. Bu ürünleri daha da büyütmek için el birliğiyle kolektif bir şekilde çalışmak gerekiyor” diye konuştu.
Festivalin “Çîrokên Hevpar, Sinemaya Azad” sloganını hatırlatan Evdikê, kadın, erkek, genç yaşlı demeden tüm Rojavalıları festivale katılmaya davet etti.
Sêvînaz Evdikê kimdir
Sêvînaz Evdikê, Kuzey ve Doğu Suriye’nin Resulayn kentinde doğdu. Kürt sinema yönetmeni ve yapımcı olan Evdikê, Rojava’da yeni sinemacıların ortaya çıkması için emek veren ve Kürt sinemasını örgütlemeye çalışan isimlerden biri olarak öne çıkıyor. Hilala Zerin Kültür ve Sanat Fakültesi’nde sinema bölümünde eğitmen olan Evdikê, sinema üzerine gerçekleştirilen atölyelerde eğitimler veriyor.
Diyarbakır’da Cigerxwîn Akademisi’nde sinema yönetmenliği eğitimi alan Evdikê, bir dönem Rojava Film Komünü’nün eşbaşkanlığını yaptı. Rojava Film Festivali’nin kurucuları arasında yer alan Evdikê, Rojava merkezli uluslararası ve Kürt kadın film yapımcılarından oluşan Kezî Kolektifi’ne koordinatörlük yaptı. “Mal” ve “Berbû” filmlerine imza atan Evdikê, Rojava’da gerçekleştirilen birçok projeye yapımcılık başta olmak üzere farklı katkılar sundu.



