Meclis Yeni Yasama Döneminde “Barış ve Demokratik Toplum Süreci” ve Kritik Demokrasi Başlıklarını Tartışacak

Meclis, yeni yasama dönemine hazırlanırken, özellikle “Barış ve Demokratik Toplum Süreci” kapsamında atılacak adımlar ve bu sürecin yasal-siyasi boyutları Meclis’in ana gündem maddesi olacak. 1 Ekim’de başlayacak olan 29’uncu Dönemin 4’üncü Yasama Yılı, geçtiğimiz dönemde kabul edilen Çerçeve Yasa’nın uygulanması ile Meclis bünyesinde kurulması beklenen izleme ve takip mekanizmasının çalışmalarına odaklanacak. Demokratikleşme, yerel yönetimler, kayyım uygulamaları ve cezaevleri gibi önemli başlıkların Meclis gündemine nasıl taşınacağı, yeni dönemin temel tartışma konuları arasında yer alacak.

Geride kalan 28’inci Dönem 4’üncü Yasama Yılı’nda ise kamuoyunda büyük tartışmalara yol açan birçok düzenleme ve karar, Meclis Genel Kurulu’nda kabul edilmişti. 1 Ekim 2025’te başlayan bu yasama yılı, “Barış ve Demokratik Toplum Süreci” başta olmak üzere siyasi gündemin önemli başlıklarının konuşulduğu bir dönem olarak kayıtlara geçti.

Önceki Dönemden Kalan Süreç Çalışmaları

Meclis, “Barış ve Demokratik Toplum Süreci” kapsamında hazırladığı komisyon raporu ve Çerçeve Yasa’nın kabul edilmesi dışında bu sürece ilişkin kapsamlı bir çalışma yürütmedi. Bu açıdan sürecin gerisinde kalan Meclis çalışmaları, Genel Kurul’da 21 kanun teklifinin yasalaşması ve 15 uluslararası anlaşmanın kabul edilmesiyle sınırlı kaldı. Ayrıca 5 Cumhurbaşkanlığı tezkeresi ile 2 Meclis Başkanlığı tezkeresi de bu dönemde Meclis’ten geçti. Dönemin son kabul edilen düzenlemesi, “Barış ve Demokratik Toplum Süreci”ne ilişkin Çerçeve Yasa oldu.

“Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu”

Meclis’in 28’inci dönem faaliyetleri, bir önceki dönemin sonlarına doğru (5 Ağustos 2025) oluşturulan “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu” çalışmalarıyla başlamıştı. Dönemin Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’un açıklamalarına göre, komisyon 21 toplantı gerçekleştirdi, 11 siyasi partinin katılımıyla 90 saat süren müzakereler yapıldı ve 4 bin 318 sayfa tutanak tutuldu. Komisyon raporu, 18 Şubat 2026’da 47 kabul oyuyla onaylandı.

“Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun”

Komisyon raporunun ardından beklenen yasal adım yaz aylarına kaldı. 5 Ağustos 2026’da 367 milletvekilinin imzasıyla “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” Başkanlığa sunuldu. 8 Ağustos’ta Adalet Komisyonu’ndan geçen teklif, 10 Ağustos’ta Genel Kurul’da yaklaşık 12 saat süren görüşmelerin ardından yapılan açık oylamada 562 oy kullanıldı; 468 kabul, 88 ret, 6 çekimser oyla kabul edildi. Yasa, 18 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kurtulmuş, bu oylamayı bir yasa teklifi üzerinde oluşan en yüksek konsensüslerden biri olarak değerlendirirken, yasanın uygulanması MGK teyidine bağlandı.

Tartışmalı Yasama Faaliyetleri

Geçen dönemin yasama faaliyetleri, Meclis’in en çok tartışılan konularının başında geldi. Kamuoyuna yansıyan resmi bilanço, yasalaşan teklifler üzerinden tutuldu. 4. Yasama Yılı’nda Genel Kurul’dan 21 kanun çıktı. Ancak Başkanlığa sunulan tüm tekliflerin ne kadarının komisyonda veya Genel Kurul’da görüşülüp ne kadarının reddedildiğine dair partilere göre tam bir resmi döküm yayımlanmadı.

Muhalefet Önerilerinin Akıbeti: Reddedilenler ve Yanıtsız Kalanlar

Grup önerileri ve gündem önergelerinde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Genel Kurul’da CHP’nin gıda güvenliği, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi’nin (DEM Parti) kayyım uygulaması, İYİ Parti’nin kapanan şirketler ve Saadet Partisi’nin emekli aylıklarına ilişkin grup önerileri ayrı ayrı oylandı. Bu önergelerin büyük bir çoğunluğu, AKP ve MHP oylarıyla reddedildi. Meclis araştırması önergeleri ise sınırlı ölçüde kabul gördü; çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenlerin incelenmesi ve mera saldırılarındaki ölümlerin araştırılması için komisyonlar kuruldu. Ancak CHP ve DEM Parti’nin çocuk hakları, eğitimde şiddet ve kayıp çocuklar gibi başlıklardaki birçok araştırma önergesi ya “gündemde” kaldı ya da öne alınmadı. CHP milletvekilleri, okullardaki ihmallerle ilgili verdikleri onlarca soru önergesi, kanun teklifi ve araştırma önergesinin reddedildiğini sık sık dile getirdi. Yazılı soru önergelerine verilen cevap oranı da düşük kaldı; 12 Mayıs 2026 itibarıyla 28’inci Dönem’de işleme alınan 44 bin 154 yazılı soru önergesinin 12 bin 742’si yanıtsız kalırken, 24 bin 53’ü yasal sürenin ardından yanıtlandı. Yanıtlanan önergelerin büyük bir kısmı ise sonuçsuz kaldı.

Dönemin En Çok Tartışılan Düzenlemeleri

Yılın en kapsamlı tartışması “çerçeve yasa” etrafında yaşandı. Komisyonda ve Genel Kurul’da kayyım atamaları, tutukluluk halleri, AİHM kararları, demokratikleşme ve yasanın MGK şartına bağlanması konuları saatlerce konuşuldu. DEM Parti, yasanın geçici niteliğini kabul etmekle birlikte, kalıcı barışın ancak demokratik adımlarla sağlanabileceğini vurguladı. İkinci büyük tartışma ise çocuk ceza düzenlemesi oldu. Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan değişiklik 8 Ağustos 2026 gecesi kabul edildi. 15-18 yaş grubunda ceza üst sınırlarının yükseltilmesi ve kasten öldürme suçunda yaş indiriminin uygulanmaması, muhalefet partileri ve hukuk örgütleri arasında büyük tepkilere neden oldu. Trafik cezalarını artıran, sosyal medyaya yaş sınırı getiren yasal düzenlemelerin yanı sıra 11. ve 12. yargı paketleri, “varlık barışı” düzenlemesi ve orman statüsündeki alanların özel mülkiyete açılmasının yolunu açan toprak kanunu da yılın en gergin başlıkları arasında yer aldı. Öğrenci affı ve kadın memura ücretli doğum izninin 8 haftadan 16 haftaya çıkarılması ise daha az itirazla kabul gören düzenlemeler oldu.

Güvenlik ve Yargı Odaklı Yasama Faaliyetleri

Kabul edilen yasa tekliflerinde güvenlik, yargı ve mali düzenlemeler öne çıktı. “Barış ve Demokratik Toplum Süreci”ne dair Meclis’ten çıkan tek kanun “çerçeve yasa” olarak kalırken, komisyon raporunun 7’nci maddesinde yer alan demokratikleşme başlıkları, kayyımın kaldırılması, anadil hakları ve yerel yönetimlerin güçlendirilmesi gibi konular bu yasama yılında kanunlaşmadı. Meclis, “Çerçeve Yasa”nın kabul edilmesiyle birlikte 10 Ağustos tarihinde tatile girdi.

Yeni Dönemden Beklentiler: İzleme ve Takip Kurulu

Meclis’te yeni dönemin ilk tartışma konusu, “Barış ve Demokratik Toplum Süreci” kapsamında oluşturulacak “İzleme ve Takip Kurulu Alt Komisyonu” olacak. Komisyonun yapısı konusunda henüz net bir bilgi olmamakla birlikte, birçok siyasi partinin bu komisyonda yer alması bekleniyor. Siyasi partilerin milletvekillerinden oluşacak komisyonun çoğunluk dengesi ve çalışma biçimi henüz netleşmemiş olsa da, Meclis’in 1 Ekim’de açılmasıyla bu tartışmaların başlaması ve komisyonun kurulması bekleniyor.

Türk Kızılay Kanun Teklifi

Genel Kurul’un yeni dönemde ilk görüşmesi beklenen düzenlemelerden biri, 15 Mayıs 2026’da Başkanlığa sunulan ancak geçen yılın yoğun gündeminde ele alınamayan Türk Kızılay Kanun Teklifi. 9 maddelik bu teklif, Kızılay’ın görev, yetki, hak ve muafiyetlerini düzenliyor.

Dijital Konaklama Platformlarına Yönelik Düzenleme

Dokuz yıldır erişim engeli bulunan dijital konaklama uygulaması Booking’in yeniden faaliyete geçmesinin önünü açacak bir düzenleme de gündemde. AKP’nin 11 Ağustos’ta sunduğu bu teklif, Airbnb, TravelGo ve Booking gibi platformları kapsıyor. Teklif, bu platformlara Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan izin alma zorunluluğu getirilmesini öngörüyor ve henüz komisyonda ele alınmayı bekliyor.

13. Yargı Paketi ve Sanal Medya Kontrolü

Adalet Bakanlığı ile AKP Grubu’nun üzerinde çalıştığı 13. Yargı Paketi’nin Ekim ayında Başkanlığa sunulması bekleniyor. Pakette, süresiz nafakanın kaldırılarak evlilik süresiyle orantılı bir sisteme geçilmesi, boşanma davalarında tazminat ile mal paylaşımının ayrılması gibi konuların yanı sıra, sanal medyaya kimlik bilgisiyle giriş zorunluluğunun da yer alacağı belirtiliyor. Bu düzenleme henüz taslak aşamasında.

“Fon Krizi” ve Meclis Araştırması Talebi

Yeni dönemin en tartışmalı başlıklarından biri de kamuoyunda “fon krizi” olarak bilinen yatırım fonu soruşturması. Muhalefet partileri, bu konuda Meclis araştırması önergesi hazırlığı içinde. YENİ Parti, 24 Eylül’de 15 maddelik bir “adil tasfiye” kanun teklifi sundu. Meclis Başkanı Kurtulmuş, teklifin gelmesi halinde bir araştırma komisyonu kurulabileceğini belirtmişti.

Kamusal Alanlarda Sigara Kullanımına Sınırlama

Kamusal alanlarda sigara kullanımının sınırlandırılmasına ilişkin bir çalışma da Ekim ayı gündeminde yer alıyor. Metnin kapsamı henüz netleşmedi. Geçen yıl sosyal medyaya yaş sınırı getiren düzenlemenin ardından, dijital ve sağlık konularının yeni dönemde de Meclis gündemini meşgul etmesi bekleniyor.

Aralık Ayında Bütçe Görüşmeleri

Yılın ikinci büyük yasama süreci, Aralık ayında başlayacak olan 2027 bütçe görüşmeleri olacak. Geçen yıl 2026 bütçesi 21 Aralık 2025’te kabul edilmişti. Muhalefet partileri, yeni dönemde de emekli aylığı, asgari ücret ve hayat pahalılığı gibi konuları grup önerileriyle gündeme getirmeye hazırlanıyor. Geçen yıl bu önerilerin büyük bir kısmının kabul edilmediği biliniyor.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.