Kadeş Barış Antlaşması’ndan Yeni Keşif: 3300 Yıl Önce Sığınmacı Hakları Vurgusu

Çorum’un Boğazkale ilçesindeki antik kent Hattuşa’da yürütülen kazılarda, yaklaşık 3 bin 300 yıl önce Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması’na ait yeni bir tablet parçası gün yüzüne çıkarıldı. Bu önemli keşif, uluslararası ilişkilerde mültecilere yönelik insani yaklaşımların ve sivillerin haklarının korunmasının tarihsel kökenlerine ışık tutuyor.

Milattan önce yaklaşık 1259 yılında iki devlet arasındaki çatışmaları sonlandırmak amacıyla imzalanan ve günümüze ulaşan en eski yazılı barış antlaşmalarından biri olan Kadeş’in bu yeni parçası, o dönemde dahi sığınan kişilere yönelik insani muameleyi düzenleyen hükümler içermesiyle dikkat çekiyor.

Hititlerin başkenti Hattuşa’daki kral sarayının bulunduğu Büyükkale’de ortaya çıkarılan tablet parçası, yaklaşık bir yıl boyunca bilimsel incelemeye alındı. Yapılan detaylı incelemeler sonucunda, antlaşmanın Akadça nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu tespit edilen buluntu, 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuna duyuruldu.

Sığınan Kişilerin Hakları ve Evlerin Korunması

Bulunan tablet parçasında, antlaşmanın 12 ila 20. maddelerini kapsayan bölümlerde, kendi ülkelerinden kaçarak diğer devlete sığınmak zorunda kalan bireylere yönelik hükümlerin yer aldığı tespit edildi. Kısmen kırık ve eksik olmasına rağmen okunabilen kısımlar, savaş koşulları nedeniyle yerinden yurdundan olan kişilerin durumunu ele alıyor. Özellikle, bu kişilerin evlerinin tahrip edilmemesine yönelik açık ifadelerin bulunması, antik bir belgede dahi insani koruma refleksinin varlığını ortaya koyuyor.

Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenmişti. Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906–1912 yıllarındaki kazılarda ortaya çıkarılmıştı. Önceki buluntular İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunuyor.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.