İzmir’de Yeşil Alanlara Yönelik Tehditler Büyüyor: Basmane Çukuru ve Kültürpark İçin Hukuki Mücadele
TMMOB’un, 29 yıldır atıl durumdaki Basmane Çukuru’nun kentin yeşil alanı olarak korunması talebiyle açtığı davaya Kültürpark Platformu da müdahil oldu. Platformdan Yasemin Sağlam, bu alanların kentin geleceği ve tüm canlıların yaşam alanı olarak muhafaza edilmesi gerektiğini vurguladı.
Kentler, yoğun göç, artan nüfus ve rant odaklı politikalar nedeniyle hızla betonlaşırken, yeşil alanlar birer birer yok oluyor ve yaşam alanları nefes alınamaz hale geliyor. İzmir, bu betonlaşmanın en belirgin yaşandığı kentlerden biri olarak öne çıkıyor. Özellikle kent merkezinde doğal ve yeşil alanlar yok denecek kadar azaldı. Kültürpark Platformu, İzmir’in bu önemli nefes alanlarının korunması için uzun süredir kararlı bir mücadele yürütüyor.
Kültürpark’ın Ekolojik Kapasitesi Zorlanıyor
Kültürpark Platformu üyesi Yasemin Sağlam, kentteki yaşam alanlarının korunması ve bu konudaki farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmalarını anlattı. Sağlam, platformun çabalarının ve taleplerinin Kültürpark’ın bütüncül ekosisteminin sürdürülebilirliği yönünde olduğunu belirtti. Burada yaşayan yaklaşık 8 bin canlı ve bitkinin yaşam alanlarının korunmasının elzem olduğunu dile getiren Sağlam, yalnızca Kültürpark’ta bulunan kuş türlerinin başka yerlerde yaşamadığına dikkat çekti. Dışarıdan gelebilecek ses, gürültü, aşırı enerji ve elektrik gibi olumsuz etkilere karşı çıktıklarını ifade eden Sağlam, Demokrasi Üniversitesi tarafından daha önce yapılan bir araştırmayı örnek gösterdi. Bu araştırmaya göre, Kültürpark’ın 5 bin 600 kişilik bir yük taşıma kapasitesine sahip olduğunu, bu kapasitenin aşılmasının parkın dengesini bozduğunu vurguladı. Uluslararası fuar dönemlerinde veya farklı etkinliklerde on binlerce kişinin parka akın etmesinin bu kapasiteyi ciddi şekilde zorladığını dile getirdi.
Kültürpark, Yalnızca Bir Ticarethane Olarak Görülmemeli
Platform olarak farklı çalışmalar yaptıklarını kaydeden Yasemin Sağlam, Kültürpark’ın Dr. Behçet Uz tarafından kurulan ilk uluslararası fuar alanı olduğunu hatırlattı. İlk fuarların (1936, 37, 38) kentin dört bir yanına yayılarak düzenlendiğini, sadece Kültürpark içine sıkıştırılmadığını aktardı. Örneğin, denizcilikle ilgili etkinliklerin Karşıyaka’da, yelken yarışmalarının İnciraltı’nda, güreş şampiyonalarının ve hayvan yarışmalarının Buca’da yapıldığını, bazı etkinliklerin Bornova’ya veya stadyumlara taşındığını belirtti. Sağlam, Kültürpark içinde uluslararası fuar yapılmasına karşı olmadıklarını ancak tüm etkinliklerin buraya sıkıştırılmasına itiraz ettiklerini ifade etti. Parkın kapasitesini aşacak ve burayı bir ticarethane gibi görüp gelir elde etmeye çalışan etkinliklere karşı olduklarının altını çizdi.
Sağlam, Kültürpark’ın aynı zamanda Konak’taki tek depremden korunma alanı olduğunu vurguladı. Konak’ın yaklaşık 300 bin gece nüfusu olmasına rağmen, Kültürpark’ın en fazla 5 bin 600 kişiyi koruyabilecek bir alan olduğunu ve buna rağmen deprem alanı olarak düşünülmediğini, gerekli hazırlıkların yapılmadığını sözlerine ekledi.
Basmane Çukuru: Kamuya Ait Bir Alan Sermayeye Verilmek İsteniyor
1997 yılından bu yana çeşitli dönemlerde yapılaşmaya açılmak istenen alanlardan birinin de Basmane Çukuru olduğunu anımsatan Yasemin Sağlam, buranın da kamudan uzaklaştırılıp, sermayeye devredilmek istendiğini belirtti. Sağlam, “Kültürpark’ı sermayeye veremiyorsak, acaba bu sefer Basmane Çukuru neden olmasın, sorusu soruluyor” diyerek sürece dikkat çekti. 1997’den beri hukuki meseleler nedeniyle adım atılamayan bu alanın, 2000’lerin başında TMSF’ye teslim edilmiş olmasına rağmen hala çözüm bulunamamasının nedeninin, buranın tamamen kamuya, belediyeye ait olması olduğunu ifade etti. Tunç Soyer döneminde alanın kamuya kazandırılmasına yönelik bir çözüm arayışı içinde dava açıldığını ve bu davanın halen devam ettiğini, kasım ayında karar duruşmasının yapılabileceğini söyledi.
Belediyenin Yaklaşımına Yeni Dava Açıldı
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın, Basmane Çukuru’nu sermayeye teslim edecek şekilde “yüzde 30’u bizim olsun, yüzde 70’i sermayeye gitsin. O yüzde 30’la da bize güzel bir bina yapsın” şeklindeki yaklaşımının akla hayale sığmadığını belirten Sağlam, bu kararların belediye meclisinden oy birliğiyle çıkarılmasının vahametine dikkat çekti. Sağlam, bu gelişme üzerine bir hafta önce yeni bir dava açtıklarını duyurdu.
Alanın kamunun elinde kalması ve betonlaşmaması için TMMOB tarafından açılan bu davaya İzmir Tabip Odası, İzmir Barosu ve Kültürpark Platformu’nun müdahil olduğunu dile getiren Sağlam, belediyenin 85 metrelik yeni bir yapının oluşturulmasına yönelik imar planı revizyonları yaptığını ve buna itiraz ettiklerini ifade etti. Sağlam, bölgedeki yüksekliğin, bölgenin ana yapısıyla uyumlu olmadığını, o büyüklükte bir binayı mevcut trafiğin ve altyapının kaldırmayacağını, Basmane Çukuru’nun Kültürpark’la birlikte değerlendirilmesi gereken ve yüzde 30’unun değil, yüzde 100’ünün belediyeye ait olması gerektiğini savunan bir dava açtıklarını belirtti.
Altyapı ve Üstyapı Kenti Kaldırmıyor
2000’li yıllardan sonra Bayraklı civarının İzmir’in gökdelenleşme alanı haline geldiğine işaret eden Yasemin Sağlam, altyapının kaldırabileceği, insan ve canlı yaşamının devam edebileceği ölçeklerin belirlenmediğinin altını çizdi. Sermayenin bu bölgeye de el atarak hızla gökdelenler dikmeye başladığını kaydeden Sağlam, “Bu bölgede bunlar yoktu. Ancak belediyelerin elinden yetkiyi alan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, bu sefer Konak bölgesinde de Liman arkası bölgeye sarkmaya başladı. Ve bizim bu taraflarda da trafik kaldırmıyor, su kaldırmıyor, elektrik kaldırmıyor. Yaşadıklarımız ortada” diyerek mevcut sorunları gözler önüne serdi.
Nefes Alacak Yeşil Alanlara Acil İhtiyaç Var
Kenti her yağmur yağdığında sellerin bastığını, denizlerin son derece kötü durumda olduğunu ve havanın Aliağa’dan gelen kirli havanın baskısı altında olduğunu ifade eden Yasemin Sağlam, yaşanan ekolojik sorunlara dikkat çekti. Sağlam, hava sirkülasyonunun dahi kalmadığını belirterek, bunların hiçbirinin yaşam için gerekli altyapıyı sağlamadığını vurguladı. Oysa Kültürpark gibi, İnciraltı gibi nefes alanlarına çok fazla ihtiyaç duyulduğunu, nüfusun arttığını ve iklim krizinin ortada olduğunu dile getirdi. Kentin ileri gelenleri, belediye, ticaret odası, sanayi odası ve bakanlıkların depremle mücadele ve iklim krizine karşı çalıştayı düzenlediğini ancak arıtma veya çöp tesislerini yapamazken gökdelen dikmenin çok kolay olduğunu eleştirdi. Sağlam, “İçinde insan yaşar mı, yaşamaz mı, yaşasın mı? Arabasını nereye park edecek? Trafiğe çıktığında hangi yoldan gidecek? Bunların hiçbirinin çözümü yok” diyerek planlama eksikliğine vurgu yaptı.
Sonuna Kadar Direniş Çağrısı
Kentte nefes alınacak yeşil alanların kaybedilmemesi için yoğun çalışma yürütülmesi gerektiğine dikkat çeken Yasemin Sağlam, İnciraltı’nın asla elden kaçırılmaması gerektiğini, buranın kentin geleceği olduğunu ifade etti. Basmane Çukuru ve Kültürpark gibi İnciraltı’nın da korunması gerektiğini belirten Sağlam, Çeşme Yarımada projesine de tamamen karşı durulması gerektiğini söyledi. Çeşme Belediye Başkanı’nın “100 bin kişilik değil de 20 bin kişilik yatak kapasiteli bir şeye neden hayır diyelim?” şeklindeki yaklaşımını eleştiren Sağlam, altyapının bu projeleri kaldırıp kaldırmayacağının sorgulanmadığını, sorulmamayı tercih ettiklerini belirtti. Sağlam, “Cennet gibi bir kentte yaşıyoruz. Çok değerli arazilerimiz var. Hepsi kamusal alanlar. Kaptırmamamız lazım. Sonuna kadar direniş göstermemiz lazım” sözleriyle direniş çağrısını yineledi.



