Ekstraktivizm Haritası Tanıtıldı: ‘Çevre Hareketi Emek Mücadelesinin Yanında Olmalı’
Polen Ekoloji Kolektifi üyesi Levent Büyükbozkırlı, hazırladıkları Ekstraktivizm Haritası’na ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, “Çevre hareketi emek mücadelesinin yanında olmalıdır” çağrısı yaptı. Kolektif, Türkiye ve Kürdistan genelindeki maden ihale sahalarını, taşınmaz ve ruhsat kararlarını tek bir platformda görünür kılmak amacıyla bir Ekstraktivizm haritası oluşturdu. Bu harita, kamuya açık Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) verilerini filtrelenebilir, aranabilir ve karşılaştırılabilir bir formatta bir araya getiriyor.
Hazırlanan haritaya ilişkin konuşan Büyükbozkırlı, projenin temel motivasyonlarını şöyle açıkladı: “Ülke ve dünya çapındaki çevre örgütlerine, çevre mücadelesi veren bireylere pratik bir gereç sunmak; bir diğeri ise kamuyu ve halkı Türkiye’deki ekstraktivizmin boyutları hakkında bilgilendirmektir.”
Mücadele Yöntemleri Değişmeli
Büyükbozkırlı, Çevre Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreçlerinin son yıllarda işlevsizleştiğine dikkat çekerek, “Hukuki kazanımlar dahi maden şirketlerini durdurmakta yetersiz kalıyor. Bu nedenle mücadele yöntemlerinin de değişmesi gerekiyor. Son dönemde ÇED süreçlerinin içi boşaltıldı, kazanılan davalarda bile şirketleri engelleyemiyoruz” ifadelerini kullandı. Bu durumun kendilerini ÇED süreci öncesine yönelmeye ittiğini belirten Büyükbozkırlı, erken dönemde mücadelenin başlatılmasının önemini vurguladı. “Maden ruhsatlarını takip etmek, MAPEG ihaleleri açıklandığında daha satışlar yapılmadan yerellerde ve köylerde örgütlenmeyi sağlamak önemli. Bu yöntemin değerli olduğunu ve sonuç verdiğini düşünüyoruz” dedi.
Kümülatif Etki ve Havza Bütünlüğü
Türkiye ve Kürdistan genelinde ruhsatlandırma politikalarının ulaştığı devasa boyutların kümülatif etki değerlendirmelerini anlamsızlaştırdığını belirten Büyükbozkırlı, haritaya ekledikleri “25 Akarsu Havzası” katmanının ekoloji mücadelesi için stratejik önem taşıdığını vurguladı. Büyükbozkırlı, “Bu kadar geniş alanlar, ‘megamaden’ olarak tanımladığımız sahalar ruhsatlandırıldığında kümülatif etki değerlendirmesinden bahsetmek ironik hale geliyor. İncelediğimiz ÇED dosyalarında da bunun gerektiği gibi yapılmadığını görüyoruz. Bütün ülke bir maden sahasına dönüştürüldüğünde, kümülatif etki değerlendirmesi yapmanın pratik bir anlamı kalmıyor” dedi.
Büyükbozkırlı, maden arama ve sondaj çalışmalarının dahi sağlığa zararlı olduğuna dikkat çekerek, bu alanlarda insanların eski yaşamlarını sürdürmeleri ve geçim ekonomilerini korumalarının mümkün olup olmadığını sorguladı. Kamu yararının nerede olduğu sorusunu yönelten Büyükbozkırlı, akarsuların kaynağından denize kadar izlenmesinin, su varlıklarındaki kirliliğin tüm havzayı etkileyeceğinin bilinmesinin ve bu bilincin yayılmasının önemine değindi. Büyükbozkırlı, “Hem zararları görmek hem de örgütlenme yönüyle, aynı havzadaki köylerin ve ilçelerin bir araya gelerek havza bazlı mücadelenin örgütlenmesi bizim için önemli” şeklinde konuştu.
Çevre Hareketi Emek Mücadelesinin Yanında Olmalı
Ekstraktivizmin doğaya el koymanın yanı sıra küresel çatışma ve savaş sanayiini de beslediğine dikkat çeken Büyükbozkırlı, ekoloji mücadelesinde yerel halkın, gençlerin ve emekçilerin ortak ve özgün roller üstlenmesi gerektiğini belirtti. Büyükbozkırlı, ekstraktivizmin iki aşamada ekokırımlara neden olduğunu ifade etti: “Doğrudan maden uygulamalarında doğaya zorla el koyarak ve insanları mülksüzleştirerek ekokırım yapıyor. Dolaylı olarak ise çıkarılan mineralleri, nadir toprak elementlerini militarizmin hizmetine sunarak katliamlara ve ekokırımlara yol açıyor.”
Her iki durumda da emperyalist ülkelerin emekçi halklar üzerindeki sömürüsünün gözlemlendiğini belirten Büyükbozkırlı, gençlerin savunmadaki köylülere daha aktif destek vermesini, politik ekoloji çalışmaları yapmasını ve bilgi üretmesini önerdi. Üretilen bilgilerin sahada nasıl örgütleneceği üzerine düşünmelerinin önemine değinen Büyükbozkırlı, çevre mücadelesinin emek mücadelesine “karşılıksız veren taraf” olması gerektiğini savundu.
“Biz ’emekoloji’ kavramıyla bu konuya yaklaşıyoruz” diyen Büyükbozkırlı, işçilerin sadece maaş ve tazminat haklarının değil, yaşama ve konut hakları gibi temel haklarının da çevreyi kapsayacak şekilde mücadele edilmesi gerektiğini vurguladı. Büyükbozkırlı, çevre mücadelesinin bu bütünsel yaklaşım içinde emek mücadelesinin yanında yer alması gerektiğini sözlerine ekledi.



