Dersim’deki Alevi Çalıştayı, Çok Sesli Aleviliğin Dijital Hafızasını Gündeme Getirdi

Alevi Ansiklopedisi tarafından düzenlenen ‘Dersim Pirler ve Analar Çalıştayı’nın ilk oturumunda, Alevilerle birlikte üretilen bilginin dijital hafızasının oluşturulması gerektiği vurgulandı.

Hüseyin Güntaş Kütüphanesi Konferans Salonu’nda gerçekleşen çalıştaya çok sayıda kişi katılım gösterdi. Çerağların yakılması ve duaların okunmasıyla başlayan çalıştayda, ‘Çok sesli Aleviliğin dijital hafızası’ başlıklı oturum gerçekleştirildi.

Çok Sesli Aleviliğin Dijital Hafızası

Oturumda konuşan Dr. Hayal Hanoğlu, Alevi Ansiklopedisi’nin dijital, işbirliğine dayalı, akademisyenler ve inanç önderleriyle oluşturulan açık erişimli ve çok dilli bir Alevi hafıza arşivi olarak tasarlandığını belirtti. Bu platformun, çoklu ve çoğulcu bilgiyi, akademik araştırmayı ve sözlü geleneği bir araya getirdiğini ifade eden Hanoğlu, genç araştırmacılara alan açmayı ve Alevilik sınırlarını genişletmeyi hedeflediklerini dile getirdi. Farklı ülkelerden katılımcılarla oluşan editöryal bir çalışma alanı olduğuna dikkat çeken Hanoğlu, yeni dönemde açık dersler dönemi açıldığını ve ansiklopedinin üçüncü ayağının genç araştırmacılara eğitim alanı açmak olduğunu vurguladı. Hanoğlu, “Genel olarak Avrupa’dan bu işi yürüttük ancak Türkiye tarafında da güçlenmeyi amaçlıyoruz. Alevi Ansiklopedisi sadece bir belge arşivi değildir. Alevi bilginin çoğaltılmasıdır, kolektif üretim mecrasıdır. Hegemonik yaklaşımlardan arındırılması hedeflenir. Alevilerle birlikte üretilen bilginin dijital alanda kolektif bir alan yaratmasını istiyoruz” ifadelerini kullandı.

Çoğulcu Yaklaşım ve Alevi Kimliği

Arap Alevi Araştırmacısı Dr. Sönmez Alvanoğlu Yolcu ise Aleviliğin geniş bir alana yayılmış ve birçok kültürü barındıran bir alan olduğunu belirtti. Çoğulcu yaklaşımın Alevi Ansiklopedisi’nin en büyük amaçlarından biri olduğunu vurgulayan Yolcu, “Aleviler, geniş bir coğrafyaya yayılmış bir topluluktur. Topluluğu yalnızca inanç esasları üzerinden anlamaya çalıştığımızda birçok şeyi kaçırmış oluyoruz. Farklı coğrafyalara dağılmış Arap Aleviler, tarihsel, toplumsal ve kültürel değişiklikler gösterebilir. Depremi yaşamış Antakya Alevileri toplumsal kırılmalar yaşamıştır; depremden etkilenen insanlar hâlâ konteynerlerde yaşamaktadır. Pirler ve analar, geçmişi günümüze getiren taşıyıcılardır. Arap Alevileri olarak Alevi Ansiklopedisi’ne daha çok katkı sağlayacağımızı belirtebiliriz” şeklinde konuştu.

Roman Alevilerinin Görünürlüğü

Romanların Alevilerle tanışmasına dair değerlendirmelerde bulunan Roman Alevileri Araştırmacısı Dr. Ozan Doğan, Roman Alevileri kimliği hakkında şu ana kadar çok az şey yazıldığını kaydetti. Doğan, “‘Roman’ denilince akla gelen ‘Çingene’ kavramı ile aşağılama durumuyla çoğu zaman karşılaştık. Arap Aleviler başlığı altında Roman ve Domlar ayrı ele alınmalıdır. ‘Çingeneler’ ve ‘Domlar’ diye yaftalayıp aşağılanmaya maruz bırakılıyorlar. Alevi ocaklarında çok fazla bilinmeyen ve araştırılmamış konular vardır. Romanların Alevilerle tanışmasına dair net bir tarih bulunmamaktadır. Roman Alevilerin Aleviliği benimseme sürecini keskin bir döneme bağlayamayız ancak zaman içinde oluşumlar gerçekleşmiştir. İleride akademik alanda çalışmalarımızı ilerletmeyi hedefliyoruz. Roman Alevileri uzun süre yoğun bir dışlanmaya maruz kalmıştır. Dilimizden başlayarak bazı şeyleri düzeltmeye başlayabiliriz. Örneğin ‘Çingene’ deyiminin terk edilmesi önemli bir başlangıç olabilir. Hiyerarşik düzende Romanlar ve Abdallar en alt konumda yer almaktadır. Alevi gruplar birçok kesim tarafından dışlanmaktadır” ifadelerini kullandı.

Medyanın Dilinin Belirleyiciliği

Yeşilçam Sineması’nda Aleviliğin temsilleri üzerine çalışmalar yürüten araştırmacı Dr. İhsan Koluaçık ise, Hacı Bektaş Veli filmi ile Pir Sultan Abdal üzerine yaptığı incelemelerde, medyanın dilinin ne kadar belirleyici ve güçlü olduğunu fark ettiğini dile getirdi. Bir ansiklopedinin iki temel ayağı olduğunu, bunların yazılı belgeler ve video/görsel kayıtlar olduğunu belirten Koluaçık, günümüzde gençlerin büyük çoğunluğunun sürekli video izlediği gerçeğinin, bilgi aktarımında yeni yöntemlerin gerekliliğini ortaya koyduğunu söyledi.

Çalıştay’ın ilk oturumu bu konuşmalarla sona erdi.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.