17 Kasım 2026, Salı İstanbul 14° Sağanak
DOLAR 50,4230 %0,06 EURO 55,5760 %0,14 ALTIN 6.278,98 %0,63 BORSA 11.841,81 %0,00
Özgür Manşet Yazarlar
Siyaset

Cumhuriyetin İkinci Yüzyılında Demokratik Dönüşüm ve Vesayet Tartışmaları

12 Eylül 2026 13:24

İzmir Barosu’nda gerçekleştirilen “İkinci Yüzyılda Cumhuriyetin ve Toplumun Demokratik Dönüşümü” konferansında, Türkiye’nin siyasal ve toplumsal yapısı masaya yatırıldı. Barış Vakfı Başkanı Hakan Tahmaz, yeni bir cumhuriyet inşasının, ilk cumhuriyetin kuruluş felsefesinin tersten okunmasıyla mümkün olabileceğini belirterek, “Siyasetin ihtiyacına göre değil, yurttaş olma bilinciyle süreci geliştirebilirsek etki gücüne sahip oluruz” ifadelerini kullandı. Sosyoloji Dükkanı Derneği, İzmir Barış Forumu, Gençlik Örgütleri Forumu (GOFOR) ile 27 çağırıcının bir araya gelerek düzenlediği konferans, Sosyolog Ferhat Kentel ve Av. Türkan Aslan Ağaç’ın açılış konuşmalarıyla başladı.

12 Eylül ve Otoriter Süreklilik

Konferansın “1. Yüzyıldan 2. Yüzyıla Cumhuriyet’in Otoriter Sürekliliği ve 12 Eylül” başlıklı oturumunun moderatörlüğünü Akın Birdal yaptı. Birdal, demokratikleşme olmadan gerçek bir çözümden bahsedilemeyeceğini vurgulayarak, “Birinci yüzyılda yüzleşmeden ikinci yüzyılın yüzleşmesi zordu” dedi ve Türkiye’nin “103 yıllık sabıkalı bir tarihi” olduğunu dile getirdi.

Ardından söz alan Profesör Aslıhan Aykaç, Türkiye ve Şili örnekleri üzerinden 12 Eylül darbesinin uluslararası meşruiyet bulduğu bir döneme işaret etti. Aykaç, 12 Eylül’ün Türkiye’nin demokratikleşememesinin önündeki önemli bir engel olduğunu belirterek, “Aslında popülist siyasetin yükselişi, otoriterleşme ve tek adam rejimleri Türkiye’ye has değil, zamanın ruhuna yansımış bir bozulmadır” değerlendirmesinde bulundu. Örgütlenmenin sadece siyasi alanda değil, ekonomik ve toplumsal boyutlarda da hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Aykaç, “Siyasi partiler ve seçimle sınırlı bir demokrasi anlayışı yerine her yerde örgütlenmiş bir demokrasi pratiğini hayata geçirmek gerekiyor” çağrısı yaptı.

Demokratikleşmenin Üç Temel Unsuru

Prof. Funda Barbaros ise Türkiye’nin ekonomik politikalarının toplumsal durumu ve gelir eşitsizlikleri üzerindeki etkilerini analiz etti. Barbaros, “Neoliberal politikalar insanlara huzur getirmemenin yanı sıra doğaya da getirmedi. Neoliberal iktisat politikaları hem ekonomik büyüme, hem toplumsal cinsiyet hem de ekolojik bir yıkım getirmiş. Demokratikleşme bu üç unsurdan bağımsız düşünülemez” diyerek ekonomik, toplumsal cinsiyet ve ekolojik boyutların demokrasiyle olan ayrılmaz bağını ortaya koydu.

Barış Süreci ve Kürt Meselesi

Barış Vakfı Başkanı Hakan Tahmaz, Barış ve demokratik Toplum Süreci’ne değinerek, “22 aydır bizim beklentilerimiz doğrultusunda toplum da siyaset de gelişmiyor” saptamasında bulundu. 2023 yılında yapılan bir araştırmanın, Türkiye’de Kürt meselesine yaklaşımı belirleyen esas unsurun siyasi partilerin tutumu olduğunu gösterdiğini aktaran Tahmaz, “Barış denildiğinde ‘barış’, savaş denildiğinde ‘savaş’ diyen bir toplum var. Türkiye’nin toplumsal muhalefetinde bir geri çekilme var” yorumunu yaptı. Dünyada hiçbir çatışma çözümünde silahları bırakarak bir çözüm sürecinin işlemediğini vurgulayan Tahmaz, “Yaşam en kutsal değerse bundan kıymetli başka ne olabilir? Barışı korumalıyız, kıymetini bilmeliyiz” diye konuştu. Tahmaz, Kürt sorununun kök nedenlerinin çözümü ve cumhuriyetin demokratikleşmesi için yaratılan fırsatın nasıl değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durdu.

Vesayetin Değişen Şekilleri

Akademisyen Levent Köker, 1923-1960 dönemini “Kemalist vesayet” olarak tanımlayarak, Türkiye’deki vesayet rejiminin evrimini anlattı. 1961 Anayasası’nın getirdiği özgürlüklere rağmen “Türk milliyetçiliğinden hız ve ilham aldığını” belirtmesinin bir sakınca olduğunu kaydetti. Köker, 12 Eylül darbesiyle vesayetin “cumhuriyet muhafızlığına” dönüştürüldüğünü, farklı etnik ve inanç gruplarının inkarının yaşandığını ifade etti. Günümüzdeki başkanlık rejiminin ise 12 Eylül ile modifiye edilen Kemalist rejimin son hali olduğunu söyleyen Köker, “Daha baskıcı bir rejim kurulacağını görmek için kahin olmaya gerek yok. Fakat içinde bulunduğumuz sürecin bunu engelleyeceğini de görmek gerekiyor” şeklinde konuştu.

Konferans Devam Ediyor

Konferans, “Demokratik Dönüşümde Yerelin Gücü: Kentler, Hafıza ve Yeni Toplumsallıklar”, “İkinci Yüzyılın Özneleri: Gençlik, Demokrasi ve Yeni Yaşam Arayışları” ve “Forum: Cumhuriyetin ve Toplumun Demokratikleşmesi: Farklı Sesler, Ortak Gelecekler” konulu oturumlarla devam etti.

KaynakBu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.
Sonraki haber

Cumartesi Anneleri 1120 Haftadır Adalet Arıyor: Kenan Bilgin Nerede?

İlgili haberler

tümü →
0:00 0:00