Cezaevi Mimarisi ve Tecrit: Hak İhlalleri ‘Feminist Mimari’ Perspektifiyle Değerlendirildi
Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) tarafından düzenlenen “Kuyu tiplerinden feminist mimariye” başlıklı çevrimiçi panelde, cezaevi mimarisinin yarattığı hak ihlalleri ve tecrit sisteminin derinlemesine tartışıldığı belirtildi. Çok sayıda kadının katılımıyla gerçekleşen panel, sistemin insan hakları üzerindeki etkilerini gözler önüne serdi.
Cezaevlerinin Tarihsel Bağlamı ve Tecritin İnsanlık Suçu Niteliği
CİSST Hapiste Kadın Tematik Alan Temsilcisi Özge Akyüz’ün moderatörlüğünde başlayan panelde, endüstriyel tasarımcı Özlem Yalım, cezaevlerinin kuruluşunun tarihsel bağlamını ve mimarisini ele alan bir sunum yaptı. Yalım, bir mekan ile insan ve doğa arasındaki ilişkinin ne kadar azaltılabileceği üzerine yoğunlaştığını ifade etti. Bu yoğunlaşmasının çıkış noktasının, komedyen Deniz Göktaş’ın tutukluluğu sırasında kaleme aldığı bir mektup olduğunu belirtti.
Avrupa ve Türkiye’deki cezaevi tasarımlarından örnekler veren Özlem Yalım, düşünürlerin cezaevleri üzerine yaptığı tespitlere atıfta bulundu. Yalım, “Micheal Foucault, cezaevlerinde ışığın kullanımına dair örnekler veriyor. Gramsci’nin ‘Hapishane günlükleri’nde hapishane duvarlarına dair ‘Kafamı duvara vursam duvar değil kafam kırılır’ dediğini biliyoruz. Yine Sabahattin Ali’nin hapishane duvarlarını ve onun ardını tasvir ettiği sözleri var” diyerek, bu yapıların insan psikolojisi üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Özellikle tecrit sistemine vurgu yapan Yalım, Nelson Mandela Kuralları’na göre bir mahpusun anlamlı insan teması olmaksızın günde 22 saat veya daha fazla süreyle kapatılmasının tecrit olarak tanımlandığını ve bunun ağır bir insanlık suçu olduğunu dile getirdi. Tecritin iletişimsizliğin bir sonucu olduğunu ve iletişimdeki gerginlik arttıkça şiddetin de arttığını belirten Yalım, tecritin bu şiddet türlerinden biri olduğunu, karşı tarafla iletişim kurmama ancak onu kontrol altında tutma isteği olduğunu ifade etti.
Sunumun ardından soru-cevap bölümüyle panel sona erdi.



