Birkleyn Mağaraları’nı tehdit eden projeye bilirkişi engeli: Arkeolojik sit alanında müdahale yasak

Diyarbakır’ın Lice ilçesinde bulunan ve tarihi Asur krallarına ait kabartmalarıyla bilinen Birkleyn Mağaraları’nı tehdit eden maden projesine dair hazırlanan bilirkişi raporu mahkemeye sunuldu. Raporda, 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olan bölgede yapılacak fiziki müdahalelerin geri dönüşü olmayan zararlar vereceği vurgulandı.

Hukuki süreç başlatıldı

Lice ilçesine bağlı kırsal mahallelerde özel bir şirket tarafından yapılması planlanan Kalker Ocağı, Kırma-Eleme, Asfalt Plent ve Hazır Beton Santrali projesi için verilen Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir kararına karşı Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu dava açtı. Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi’nde görülen davada, projenin tarım arazilerine, yerleşim birimlerine ve tarihi Birkleyn Mağaraları’na zarar vereceği belirtildi.

Doğa ve tarih bütünlüğü tehlikede

Mahkeme tarafından atanan 7 kişilik bilirkişi heyetinin hazırladığı 42 sayfalık raporda, ÇED kararının bilimsel verilerden yoksun olduğu ifade edildi. Bölgenin karstik akifer niteliği taşıdığına dikkat çeken uzmanlar, madencilik faaliyetlerinin yeraltı sularını ve ekosistem bütünlüğünü bozacağını kaydetti. Ayrıca, bölgedeki orman yapısının ve yaban hayatının projeden olumsuz etkileneceği, 241 kuş türü ile çok sayıda endemik bitkinin risk altında olduğu belirtildi.

Arkeolojik sit alanında patlatma yapılamaz

Bilirkişi raporunda, Birkleyn Mağaraları’nın 2003 yılında 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillendiği hatırlatıldı. Asur kralları I. Tiglatpileser ve III. Salmanassar’a ait çivi yazılı kitabelerin bulunduğu bölgede, patlatmalı kazı yapılmasının yasak olduğu vurgulandı. Raporda, sit alanında kültür varlıklarının bozulması, kaybolması ve orijinal halinin tahrip edilmesinin kaçınılmaz olduğu ifade edildi.

Raporda ayrıca, projenin deprem risk haritaları ve yol güvenliği açısından da eksiklikler barındırdığı, yerel halkın yaşam alanlarını doğrudan tehdit ettiği vurgulandı.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.