AYM’nin İhlal Kararlarına Rağmen Kitap Yasakları Sürüyor: Diyarbakır’da 12 Eser Hakkında Toplatma Kararı

Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) kitap toplatma kararlarına karşı verdiği onlarca ihlal kararına rağmen, Diyarbakır’da 12 kitap ve dergi hakkında yeni bir yasaklama kararı verildi. Bu karara karşı üst mahkemeye itirazda bulunulacak.

Diyarbakır’ın Çınar ilçesinde temmuz sonunda bir yurttaşın evine yapılan baskında el konulan 12 kitap ve dergi için, savcılığın talebiyle Diyarbakır 2’nci Sulh Ceza Hakimliği toplatma ve yasaklama kararı verdi. Hakimlik, bu karara “örgüt propagandası” ve “Kürdistan” ibarelerini gerekçe gösterdi. Basım, dağıtım, satış yasağı ve el koyma kararı verilen kitap ve dergiler şunlar:

• Aram Yayınevi’nden çıkan, Şiyar Dersim ve Nujiyan Munzur’a ait “Kalbimin Hikayesi” kitabı.
• Aram Yayınevi’nden çıkan ve M. Sait Üçlü’nün yazarı olduğu “Hakikat ve Özgürlük” kitabı.
• Aram Yayınevi’nden çıkan ve A. Fuat Hengirvanlı’nın yazarı olduğu “Kürt Mahşeri”, “Yöntem ve Hakikat Rejimi” ile “Tarih Oluşmanın Zamanıdır” kitapları.
• Aram Yayınevi’nden çıkan ve Abbas Türkmen’in yazarı olduğu “Paradigmanın Tarihsel İnşası” isimli kitap.
• Jineolojî’nin “Kadın ve Barış” başlıklı 37’nci sayısı.
• Jineolojî Akademisi tarafından hazırlanan ve Jingeh Yayınevi’nden çıkarılan “Bingehê Dîrokî û Siberoja Şoreşa Jinê” kitabı.
• Berçem Yayınevi’nden çıkan ve İrfan Karaca’nın yazarı olduğu “Ape Musa’nın Küçük Generalleri” kitabı.
• Demokratik Modernite’nin “Ölüm ve Yaşam İkileminde Adalet” başlıklı 50’nci sayısı, “Devlet ve Komün İkileminde Sosyalizm” başlıklı 53’üncü sayısı ve yine “Yerel Yönetimler ve Komün” başlıklı 55’inci sayısı.

Anayasa Mahkemesi Kararları

Yeni yasaklar devam ederken, Anayasa Mahkemesi (AYM) daha önce verilen toplatma ve yasaklama kararlarına yönelik onlarca ihlâl kararı vermişti. AYM, en son Rojbin Perişan, Hasan Kaya Cemal, Tuğçe Tatari ve Yavuz Ekinci’nin yanı sıra Aram, Gelenek, İmera, Payiz ve Avesta yayınevleri ile Halkların Demokratik Partisi (HDP) ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) başvurularını inceleyerek, “Hasan Kaya Cemal ve Diğerleri” başlıklı kararında önemli bir ihlal kararı verdi.

“Halkı kin ve düşmanlığa tahrik” ve “örgüt propagandası yapma” iddialarından 2014 ile 2020 yılları arasında başvurulara konu olan eserler arasında şunlar bulunuyordu:

• Rojbin Perişan’ın Aram Yayınevi’nden çıkan “Toprağın Şarkısı” ve “Meleklerin Küllerinden-Günahkâr Bir Irkın Yasaklanmış Mirası” kitapları.
• Hasan Cemal’in “Çözüm Sürecinde Kürdistan Günlükleri” ve “Delila Bir Genç Kadın Gerillanın Dağ Günlükleri” kitapları.
• Tuğçe Tatari’nin “Anneanne Ben Aslında Diyarbakır’da Değildim” kitabı.
• Yavuz Ekinci’nin “Rüyası Bölünenler” kitabı.
• Avesta Yayınları’ndan çıkan “Kürtler ve Kürdistan”, “1880 Kürt Ayaklanması”, “Kürt Ulusal Hareketi” ve “Kürdistan Tarihi” kitapları.
• Aram Yayınları’ndan çıkan “Yağmur Kokuyordu Karadeniz (Karadeniz Anıları-1)” kitabı.
• Payiz Yayınları tarafından yayımlanan “Güneş Ülkesinde Diriliş” serisinin üç cildi.
• İmera Yayınları’nın yayımladığı “Xwebûn” gazetesi.
• Gelecek Yayınları’nın “Boyun Eğme” dergisinin 190’ıncı sayısı.
• HDP’nin 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Günü için hazırladığı broşürler.
• CHP’nin yayımladığı “21 Soruda FETÖ’nün Siyasi Ayağı” kitabı.

AYM’den Hukuka Aykırı Uygulama Tespiti

AYM kararında, mahkeme, kitap, gazete, dergi ve diğer basılı eserlerin toplatılması ile bunların basım, çoğaltma, dağıtım ve satışının yasaklanmasının ifade ve basın özgürlüğüne müdahale anlamına geldiğini açıkça belirtti. Ayrıca, başka soruşturmalar kapsamında yapılan ev veya üst aramalarında bulunan çok sayıda yayın hakkında topluca toplatma kararı verilmesinin de hukuka aykırı olduğu vurgulandı.

Bir karşı oy ve oy çokluğuyla ifade ve basın özgürlüğünün ihlal edildiğine karar veren AYM, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla kararın ilgili mahkemelere gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına hükmetti. AYM ayrıca başvuruculara manevi tazminat ödenmesine karar verdi.

Avukat Resul Tamur, Diyarbakır’da verilen 12 kitap ve derginin yasaklama kararına karşı bir üst mahkemeye itirazda bulunacaklarını açıkladı.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.