AİHM dosyaları bütçede: Türkiye 44 milyon lira tazminata mahkum edildi
Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Dışişleri Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşmeleri sürerken DEM Parti milletvekilleri, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına uymamasının hukuki, diplomatik ve mali sonuçlarını gündeme getirdi. DEM Parti Milletvekili Kamuran Tanhan, Türkiye’nin Avrupa Konseyi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerinden uzaklaştığını savunarak, “Mahkemenin önünde bekleyen 22 bin 600 dosya var” dedi.
Tanhan, 30 Haziran 2026 itibarıyla AİHM önünde sonuçlanmayı bekleyen toplam 56 bin 500 başvurunun 22 bin 600’ünün Türkiye hakkında olduğunu belirtti. Bu tabloya göre Strasbourg’daki mahkemenin önündeki her 100 dosyanın 40’ının Türkiye’ye ait olduğunu söyleyen Tanhan, sayının en yakın takipçi ülkedeki başvuru sayısının yaklaşık 3,5 katına ulaştığını ifade etti. Türkiye’nin 2020’den bu yana en çok başvuru yapılan ve en fazla derdest dosyası bulunan ülke konumunu koruduğunu kaydetti.
AİHM dosyaları ve tazminatlar
Tanhan, 2025’te AİHM tarafından incelemeye alınan 6 bin 743 yeni başvuruyla Türkiye’nin yine açık ara önde olduğunu aktardı. Bekleyen dosyaların yaklaşık yüzde 85’inin adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayandığını belirten Tanhan, kişi güvenliği, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü, kanunilik ilkesi ve mülkiyet hakkı gibi temel haklara ilişkin başvuruların da bulunduğunu söyledi. 2025’te Türkiye hakkında verilen 66 ihlal kararının 24’ünün adil yargılanma, 21’inin ise kişi özgürlüğü ve güvenliğiyle ilgili olduğunu dile getirdi.
2002-2025 arasında Türkiye’nin yalnızca ifade özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle AİHM tarafından 432 kez mahkum edildiğini belirten Tanhan, siyasetçilerin, gazetecilerin, akademisyenlerin, belediye başkanlarının ve yurttaşların düşüncelerini ifade ettikleri veya barışçıl siyaset yaptıkları için yargı kıskacına alındığını savundu. Tazminatların doğrudan Hazine’den, yani vergilerden karşılandığını söyleyen Tanhan, 2004-2017 arasında 278 milyon lira tazminat ödendiğini, son yıllarda döviz kurları ve toplu ihlal kararlarıyla milyonlarca Euro’ya ulaşıldığını kaydetti. 15 Temmuz sonrası süreçle ilgili olarak 2026 başı itibarıyla 6 bin 884 başvuruyu kapsayan 94 ayrı ihlal kararında milyonlarca Euro tazminat ödenmesine karar verildiğini de söyledi. Ekim 2025’te açıklanan iki toplu dosyada Türkiye’nin 881 bin Euro, yaklaşık 44 milyon lira tazminata mahkum edildiğini aktardı.
Ardından söz alan DEM Parti Milletvekili Cengiz Çandar, Türkiye’nin 1950’den beri imzası bulunan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin gereklerini yerine getirmemesinin giderek bir dış politika sorununa dönüştüğünü söyledi. AİHM Büyük Dairesi’nin 25 Ağustos’ta Osman Kavala kararını açıkladığını hatırlatan Çandar, Sözleşme’nin 18. maddesinin ihlal edildiğine hükmedildiğini ve Kavala’nın derhal serbest bırakılması gerektiğinin bildirildiğini ifade etti. Kararın itiraz edilemez olduğunu, hukuk yolunun tükendiğini belirten Çandar, buna rağmen yerel mahkemelerin Kavala’nın yeniden yargılanma talebini reddettiğini söyledi. Çandar, AİHM’in Hatay’dan milletvekili seçilen Can Atalay için de ihlal kararı verdiğini ve Türkiye’nin Avrupa Konseyi’nde yaptırım uygulama ihtimaliyle yüz yüze kaldığını savundu.
Çandar ayrıca Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye yönelik atık politikasını eleştirerek, New York Times’ta yer alan ve Türkiye’ye gönderilen Avrupa plastik çöplerinin 700 bin tona ulaştığını belirten haberi gündeme getirdi.



