7 kilometre uzaklık kaydına rağmen AYM’den kabul edilemez kararı: Uyanık dosyası AİHM’e taşınıyor
Anayasa Mahkemesi (AYM), 6-7 Ekim 2014’te Diyarbakır’da yaşanan olaylara ilişkin davada yargılanan Hasan Uyanık’ın bireysel başvurusunda hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını kabul edilemez buldu. Uyanık’ın avukatı Dilan Coşkun, karara karşı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvuracaklarını belirtti.
AYM, Mazlum İçli, Hasan Uyanık ve Mehmet Şah Yüce’nin başvurularını 16 Eylül’de karara bağladı. Mahkeme, İçli hakkında adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verirken, Uyanık yönünden hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını kabul edilemez buldu.
Avukat Coşkun: Karar hukuka uygun değil
Başvurunun sonucunu uzun süredir beklediklerini belirten Dilan Coşkun, dosyanın politik mahiyeti ve kararın gecikmesi nedeniyle olumlu bir beklenti oluşmadığını söyledi. Coşkun, AYM’nin bireysel başvuru sürecinde vekâletnameyle ilgili alışılmadık bir sorun çıkardığını, bunun mahkemenin karar vermemek için usule ilişkin eksiklik aradığı izlenimini doğurduğunu ifade etti. Coşkun, usule ilişkin sorun çıkmayınca mahkemenin yerel mahkemenin gerekçelerine atıf yaparak başvuruyu kabul edilemez bulduğunu kaydetti.
Gizli tanık beyanları tartışmalı
AYM’nin kabul edilemez kararına ilişkin gerekçenin, yerel mahkemeye yapılan itirazlara ilişkin incelemeleri yeterli bulması olduğunu belirten Coşkun, dosyada alınan S. Ç., M. A. ve diğer gizli tanık ifadelerinin tartışmalı olduğunu dile getirdi. Coşkun’a göre AYM’nin incelemesi, tanık teşhislerinin güvenilirliği ve M. A.’nın baskı iddiasının araştırılması bakımından daha derin olabilirdi. Kanarya-1’in gerçekte sanık olmayan kişileri teşhis etmesi ile M. A.’nın teşhisinden dönmesi birlikte ele alındığında, delillerin yalnızca sayısına değil birbirinden ne ölçüde bağımsız ve güvenilir olduklarına da bakılması gerektiğini savunan Coşkun, tanık teşhislerinin güvenilirliğini sarsan olgular göz ardı edilerek birbirini doğrulayan bağımsız deliller gibi kabul edilemeyeceğini söyledi.
Dosyadaki deliller ve yargılama süreci
Hasan Uyanık, 6 Aralık 2014’te gözaltına alındı ve 8 Aralık 2014’te tutuklandı. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’nca 17 Mart 2015’te hazırlanan iddianamede Uyanık’a ve diğer 40 kişiye “Canavarca hisle ve eziyet ederek öldürme”, “Canavarca hisle ve eziyet ederek öldürmeye teşebbüs etme”, “Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma”, “Konut dokunulmazlığını ihlal etme” ve “Örgüt propagandası yapma” iddiaları yöneltildi. Dosya daha sonra güvenlik gerekçesiyle Ankara’ya nakledildi.
Yargılama sırasında Uyanık hakkında beyanda bulunan M. A., ifadelerini kabul etmediğini, baskı altında zorla imzalatıldığını ve olay yerinde olmadığını söyledi. Dosyaya sonradan dahil edilen gizli tanıklardan “Tunç” ve “Zümrüt” ise Uyanık’ın eylemler sırasında olay yerinde olduğunu iddia etti.
Uyanık’ın olay yerinden 7 kilometre uzaklıkta bulunduğunu cep telefonu HTS kayıtlarının gösterdiği belirtildi. Kamera ve video görüntülerinde Uyanık’ın yer almadığı, 30 Kasım 2014 tarihli Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Şube Müdürlüğü Raporu’na göre de olay yerindeki bulgularda Uyanık’ın orada bulunduğuna dair bir ize rastlanmadığı kaydedildi.
Buna karşın cumhuriyet savcısı 15 Şubat 2017’deki mütalaasında Uyanık’ın da aralarında bulunduğu bazı sanıkların iddianame doğrultusunda mahkumiyetine karar verilmesini talep etti. Mahkeme, 24 Nisan 2017’deki karar duruşmasında Uyanık hakkında çeşitli suçlamalardan 18 yıl hapis, dört kez ağırlaştırılmış müebbet, bir kez daha ağırlaştırılmış müebbet, 4 yıl ve 5 yıl hapis cezası verdi. İstinaf ve Yargıtay aşamalarının ardından mahkumiyet hükümleri 2020’de onandı.
AYM’nin kararı ve AİHM başvurusu
Uyanık, 20 Temmuz 2020’de lehine olan delillerin dikkate alınmadığı, gizli tanık beyanlarına dayanılarak mahkum edildiği ve eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle AYM’ye başvurdu. AYM, Uyanık’ın yargılamanın tüm aşamalarında delillere ilişkin iddia ve itirazlarını ileri sürme imkânı bulduğunu, mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık keyfilik oluşturan bir durum bulunmadığını öne sürerek ihlal iddialarını kabul edilemez buldu.
Coşkun, İçli yönünden verilen ihlal kararını sevindirici bulduklarını ancak mahkemenin İçli’nin beraat etmesi gerektiğine karar vermediğini, yeniden yargılamada delillerin değerlendirilmesinin ilk derece mahkemesine bırakıldığını söyledi. Coşkun, bu hatırlatmayı mahkemenin yargılamaya ilişkin niyeti bakımından manidar bulduklarını ifade etti.
Uyanık açısından bundan sonraki hukuki yolun AİHM olduğunu belirten Coşkun, özellikle sorgulanamayan veya güvenilirliği tartışmalı tanık beyanlarının mahkumiyetteki ağırlığı ve savunmaya sağlanan güvenceler açısından AİHM’den olumlu bir karar beklediklerini kaydetti. Uyanık’ın 2014’ten beri tutuklu olduğunu hatırlatan Coşkun, AYM sürecinin 2020’de başladığını, AİHM sürecinin yeni başlayacağını ve orada da ortalama 5 yıl sürebileceğini söyledi. Coşkun, bir ihlal kararı çıkması hâlinde bunun çok gecikmiş bir adalet olacağını değerlendirdi.



