Şam yönetimi yolsuzluk ve bakanlık tartışmalarıyla baskı altında
Suriye’de Mart 2025’te kurulan geçici hükümetin ardından Şam merkezli yönetim, yolsuzluk iddiaları, bakanlıkların taşınması tartışmaları ve bölgesel güçlerin artan siyasi baskısıyla çok yönlü bir krizle karşı karşıya. Diplomatik çevreler, yönetimin içeride karar mekanizmalarını daralttığını, dışarıda ise Batılı başkentlerin taleplerini karşılamakta zorlandığını aktarıyor.
29 Ocak 2025’te resmen feshedilen Heyet Tahrir el-Şam (HTS) kökenli kadroların bakanlıklar ve güvenlik birimlerinde ağırlığını koruduğu belirtiliyor. Teknokratlar, sivil toplum örgütleri ve farklı siyasi partilerin karar süreçlerinin dışında kaldığı ifade ediliyor. Dernekler Kanunu reformu, kalıcı anayasa çalışmaları ve azınlıkların korunması başlıklarında somut ilerleme sağlanamaması ABD, İngiltere ve Fransa’nın eleştirilerini yoğunlaştırıyor. Batılı başkentler merkeziyetçi yönetimden uzaklaşılmasını ve yerel bileşenlerin sürece dahil edilmesini istiyor; bu talep Şam’ın siyasi hareket alanını daraltıyor.
Bakanlıkların taşınması
Kasım başında kamuoyuna yansıyan ve Şam yönetimi tarafından resmen yalanlanan bakanlıkların diğer illere taşınması iddiası, güç mücadelesinin merkezine yerleşti. Yerel kaynaklara göre İçişleri Bakanı ve Ulusal Güvenlik Bürosu Başkanı Enes Hattab’ın Hama, Halep ve Rakka ziyaretlerinin ardından Savunma Bakanlığı’nın Hama’ya, Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı’nın Rakka’ya taşınacağı tartışmaları hız kazandı. Siyasi gözlemciler, iddiaların medya üzerinden gündeme gelmesini, uluslararası kamuoyuna idari ademi merkeziyetçilik mesajı verme arayışıyla ilişkilendiriyor.
İsrail’in güneydeki tampon bölge hattında artırdığı baskı Şam’ın güvenlik kaygılarını derinleştiriyor. Ankara, bakanlıkların Halep gibi kuzey illerine dağılmasının sınır güvenliği ve nüfuz dengeleri açısından risk yaratacağını değerlendiriyor. Sahil hattında Rusya’nın Tartus’a yönelik mülk edinme ve yerleşme hareketliliğine karşı devriyelerini artırma hazırlığında olduğu aktarılıyor.
Ekonomik baskı ve Körfez rekabeti
Derinleşen ekonomik kriz ve yolsuzluk iddiaları yönetimi ayrıca zorluyor. Kamu hizmetlerindeki yetersizlik dijital medyada geniş tepki toplarken, siyasi gözlemciler yönetimin sorumluluğu bakanlara yükleyerek üst düzey liderliği koruma eğiliminde olduğunu ifade ediyor. Yerel kaynaklara göre eski HTS’nin mali yapılanmasında öne çıkan Ebu Meryem el-Ustrali aracılığıyla Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara’ya yakın fonların Türkiye ve Kıbrıs’taki bankalara aktarıldığı öne sürülüyor. Diplomatik çevreler bu iddiaların Körfez ülkelerinin Şam’a yönelik desteğini kısıtlamasında belirleyici rol oynadığını belirtiyor.
Suudi Arabistan ile Katar arasındaki rekabet de öne çıkıyor. Uluslararası aktörlerin, Katar üzerinden sağlanan mali akışın kesilmesi tartışmaları eşliğinde Savunma ve İçişleri bakanlıklarının maaş ödemeleri için Suudi Arabistan kaynaklı 400 milyon dolarlık bir finansman formülünü gündeme getirdiği aktarılıyor.
Güvenlik hareketliliği
Güney ve orta Suriye’de askeri hareketlilik artıyor. Ürdün’ün Karak kentindeki bir kiliseye düzenlenen saldırının ardından Ürdün savaş uçaklarının Dera kırsalına hava saldırısı düzenlediği belirtiliyor. Şam’ı ziyaret eden Ürdünlü askeri ve güvenlik heyetinin güney Suriye’deki DAİŞ hücrelerine dair dosyaları Suriye Savunma Bakanlığı yetkililerine ilettiği aktarılıyor. ABD, DAİŞ’in güneyin engebeli arazisinde küçük ve dağınık gruplar halinde varlığını sürdürdüğünü ve güvenlik boşluklarından yararlandığını vurguluyor.
Orta Suriye’de Hama’nın Selemiye kırsalında, eski Süleyman Şah Tugayı (Amşat) unsurlarının entegre edildiği 62. Tümen komutanı Ebu Amşa’ya yakın çevrelerin silah ve lojistik ticareti yürüttüğü öne sürülüyor. Bu çevrelerin İran bağlantılı unsurlar ve Hizbullah ile temasları, kaçakçılık ağları ve sahadaki güç dengeleri üzerinden kurulan taktiksel ilişkiler olarak değerlendiriliyor.
Riyad Hicab kulisleri
Mevcut tıkanıklığı aşmak için daha kapsayıcı bir teknokrat hükümet arayışı tartışılıyor. Diplomatik kulislerde eski başbakanlardan Riyad Hicab’ın adının gündeme geldiği ve olası bir kabine taslağı için temaslar yürütüldüğü öne sürülse de bu iddialar resmi kaynaklarca doğrulanmış değil. Ankara ve Katar’ın bu seçeneğe sıcak baktığı, ABD ve Suudi Arabistan’ın ise mesafeli durduğu aktarılıyor.



