Eğitim-Sen: MESEM uygulaması çocuk işçiliğini ortaokula indirdi
Eğitim-Sen İzmir 1 No’lu Şube Yönetim Kurulu Üyesi Nafiz Ceylan, Mesleki Eğitim Merkezi uygulamasının ortaokul düzeyine kadar indirildiğini ve sanayi siteleri ile ticarethanelerde açılan okullarda 10 yaşından itibaren çocukların işçi olarak sınıflandırılmaya başlandığını söyledi. Ceylan, MESEM’lerin eğitim merkezi değil, okullardan bağımsız ve güvencesiz bir ucuz işgücü programı olduğunu savundu.
Eğitim-Sen İzmir 1 No’lu Şube, eğitim yılının başında 220 MESEM öğrencisiyle yaptığı anketi raporlaştırdı. Rapor, MESEM uygulamasının çocuk işçiliğini kurumsallaştırdığı iddiasını resmi istatistikler ve saha bulgularıyla ortaya koyuyor. Ceylan, 2016’da başlayan değişikliklerin ardından Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2022’den itibaren modeli çocuk işçiliği statüsüne dönüştürdüğünü ileri sürdü.
Raporun bulguları
Rapora göre örgün eğitim çağında olmasına rağmen okula devam etmeyen 1 milyon 584 bin çocuk bulunuyor. 15-17 yaş grubunda işgücüne katılım oranı yüzde 24,9, yaklaşık 1 milyon çocuk. MESEM öğrencileri, kayıt dışı çalışanlar ve 15 yaş altı çocuklar eklendiğinde gerçek çocuk işçi sayısının 3-4 milyona yaklaştığı belirtiliyor.
İzmir’deki anket sonuçlarına göre MESEM’de çalışan öğrencilerin yüzde 60’ı haftada 6 gün ve üzeri, yüzde 88’i günde 8 saatin üzerinde çalıştırılıyor. Haftada 50 saatin üzerinde mesai yapanların oranı yüzde 60’ı aşıyor. Her dört öğrenciden biri devlet katkısı dışında ek ücret almıyor; resmi tatillerde çalıştırılanların yarısına ek ödeme yapılmıyor. Öğrencilerin üçte birinden fazlası iş kazası geçirdiğini bildiriyor.
Rapor ayrıca 4447 sayılı Kanun kapsamında son üç yılda yalnızca İşsizlik Fonu’ndan 71 milyar TL’yi aşan kaynağın, özel meslek lisesi teşvikleriyle birlikte en az 80 milyar TL’nin doğrudan işverenlere aktarıldığını vurguluyor. Ceylan, ailelerin ekonomik yetersizlik nedeniyle çocuklarını MESEM’e yönlendirdiğini, Milli Eğitim Bakanlığı’nın kamusal görevini yerine getirmek yerine bu yoksulluğu kullandığını söyledi.
Ceylan, iş yerlerinde yaşanan ölümlerin kaza değil iş cinayeti olduğunu savunarak bir yılda yaklaşık 94 öğrencinin hayatını kaybettiğini, yüzlerce çocuğun yaralandığını veya şiddete maruz kaldığını belirtti. Çözüm olarak mesleki eğitimin kamusal okullarda, meslek öğretmenlerinin koordinatörlüğünde ve iş güvenliği sağlanmış atölyelerde verilmesini önerdi. İş yerlerine gidişin öğretmen gözetiminde, kısa süreli ve denetimli olması gerektiğini ifade eden Ceylan, günde en fazla 2-3 saatlik süre sınırı getirilmesini istedi. Ceylan, denetimden yoksun ortamların çocukların eğitim hakkını ve sosyal haklarını zedelediğini vurguladı.
Ceylan, Almanya’daki çıraklık ve kalfalık sisteminin Türkiye’deki uygulamayla karşılaştırılamayacağını söyledi. Orada iş güvenliğinin sağlandığını, okul idaresi ve öğretmenlerin sürece dahil olduğunu, velilerin düzenli bilgilendirildiğini belirtti. Türkiye’de ise ulaşımdan beslenmeye kadar sürecin işveren inisiyatifine bırakıldığını savundu.



