İHD’den Rojava protestoları raporu: 930 gözaltı, 123 tutuklama ve sistematik ihlaller

İnsan Hakları Derneği (İHD), Kuzey ve Doğu Suriye’ye yönelik paramiliter gruplar tarafından başlatılan saldırılara karşı Türkiye genelinde gerçekleştirilen protesto eylemlerine dair hak ihlalleri raporunu açıkladı. Raporda, gösteriler sırasında yaşanan müdahaleler, gözaltılar ve tutuklamalara dair çarpıcı veriler paylaşıldı.

Derneğin resmi internet sitesinde yayınlanan rapora göre, Türkiye genelinde en az 22 ilde düzenlenen 70’ten fazla barışçıl gösteriye polis müdahale etti. Müdahaleler sırasında biber gazı, plastik mermi ve tazyikli su kullanıldığı, çok sayıda yurttaşın fiziksel şiddete maruz kaldığı kaydedildi. Protestolar sürecinde en az 930 kişinin gözaltına alındığı belirtilirken, aralarında gazeteciler ve çocukların da bulunduğu en az 123 kişinin tutuklandığı bilgisi verildi.

Yaşam hakkı ihlalleri ve kötü muamele

Raporda, Mersin’de düzenlenen protestolar sırasında bir sığınmacının, göstericilere yönelik rastgele açılan ateş sonucu yaşamını yitirdiği ifade edildi. Müdahaleler sırasında en az 5 kişinin yaralandığı, bunlardan 4’ünün sahada çalışan gazeteciler olduğu aktarıldı. Ayrıca gözaltına alınan yabancı uyruklu en az 46 kişinin sınır dışı edildiği bilgisine yer verildi.

Şanlıurfa, Mardin ve Diyarbakır gibi illerde valilikler tarafından ilan edilen eylem ve etkinlik yasaklarının demokratik hak kullanımını engellediği vurgulanan raporda, işkence ve kötü muamele uygulamalarının yaygınlığına dikkat çekildi.

Basın ve ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar

Haber takibi yapan gazetecilerin de hedef alındığı belirtilen raporda, en az 8 gazetecinin gözaltına alındığı ve gazeteci Nedim Oruç’un tutuklandığı hatırlatıldı. Mezopotamya Ajansı, Jinnews, ETHA, Yeni Yaşam ve Ajansa Welat gibi medya kuruluşlarının internet siteleri ile sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirildiği kaydedildi.

Sanal medya paylaşımları üzerinden yürütülen soruşturmalara da değinilen raporda, saldırılara tepki olarak “saç örme” videosu paylaşan 2’si çocuk 4 kişinin gözaltına alındığı, bir çocuğun ise tutuklandığı belirtildi. Benzer bir paylaşım nedeniyle bir hemşirenin görevden uzaklaştırıldığı, Amedspor Kulüp Başkanı ve futbolcu Çekdar Orhan hakkında ise tribünlerdeki koreografiler gerekçesiyle idari yaptırımlar uygulandığı ifade edildi.

‘İhlaller yapısal ve sistematik karakter taşıyor’

İHD raporunda, polis müdahalelerinde zorunluluk ve orantılılık ilkelerinin hiçe sayıldığı tespiti yapılarak şu ifadelere yer verildi:

“Biber gazı, plastik mermi, tazyikli su, fiziksel şiddet, ters kelepçe ve aşağılayıcı muamele gibi uygulamaların yaygınlığı, ihlallerin münferit değil yapısal ve sistematik bir karakter taşıdığına işaret etmektedir. Özellikle çocukların özel korunma güvencelerinin fiilen askıya alınması ve avukata erişimin engellenmesi hak ihlallerini derinleştirmektedir.”

İHD’den acil talepler ve öneriler

Raporda, toplumsal olaylara müdahalede yaşanan hak ihlallerinin durdurulması için şu talepler sıralandı:

– Protestolara müdahale sırasında yaşanan yaşam hakkı ihlalleri ve işkence iddiaları hakkında derhal bağımsız ve etkili soruşturmalar yürütülmelidir.

– Valilikler tarafından uygulanan barışçıl protesto yasaklarına son verilmeli, anayasal haklar güvence altına alınmalıdır.

– Çocukların protestolar ve sosyal medya paylaşımları nedeniyle kriminalize edilmesine son verilmelidir.

– Gazetecilere ve haber kuruluşlarına yönelik baskılar, gözaltılar ve erişim engelleri kaldırılmalıdır.

– Kamu makamları toplumsal kutuplaşmayı derinleştiren nefret söylemlerinden kaçınmalı, barışçıl bir dil benimsemelidir.

Bu haber Mezopotamya Ajansi kaynak alınarak hazırlanmıştır.