Mehdi Zana’nın Direnişi, Zulmün Duvarlarını Yıktı: Cezaevi Arkadaşından Anılar

Kürt siyasetçi ve eski Diyarbakır Belediye Başkanı Mehdi Zana, 29 Ağustos’ta yaşamını yitirdi. Zana ile Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi’nde aynı dönemde tutulan Abdullah Kanat, Zana’nın cezaevindeki duruşunu, “Kahramanca bir direniş sergileyerek, teslim alma planlarını bozdu” sözleriyle anlattı.

Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde 20 Aralık 1940 tarihinde doğan Zana, siyasete atılmadan önce terzilik yaptı. Siyasi bilinci, terzi dükkanına gelen gidenlerin tartışmalarıyla şekillenen Zana, “Bilici” olan soyadını sonradan bu sözcüğün Kürtçe karşılığı olan “Zana” ile değiştirdi. 1963 yılında Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) katılan Zana, 1965’te Silvan İlçe Başkanı oldu. Aynı dönemde Devrimci Doğu Kültür Ocakları (DDKO) bünyesinde aktif faaliyet yürüttü.

İşkence Yılları ve Direniş

1977 yerel seçimlerinde bağımsız aday olarak Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı seçilen Zana, bu görevini 12 Eylül 1980 askeri darbesine kadar sürdürdü. 1980 darbesi sonrası tutuklanarak, işkence merkezi olan Diyarbakır 5 No’lu Askeri Cezaevi’ne konuldu. Zana, yaklaşık 11 yıl cezaevinde tutuldu. 16 Nisan 1991 tarihinde cezaevinden tahliye edilen Zana, 1990’ların ortasında aldığı başka cezalar nedeniyle Diyarbakır, Aydın, Afyon ve Eskişehir cezaevlerinde de tutuldu.

Cezaevi Arkadaşından Anılar

Cezaevinden tahliye olduktan sonra yaklaşık 8 yıl boyunca İsveç’te sürgün hayatı yaşayan Zana, 2004 yılında Türkiye’ye geri döndü. “Bekle Diyarbakır” adlı anı kitabında, siyasal bilinçlenmesinde terzihanenin önemine değindi. İşkence merkezi olan Diyarbakır 5 No’lu Askeri Cezaevi’nde aynı dönem tutulan Abdullah Kanat, Zana’yı anlattı.

‘Halkın İradesini Teslim Almak İstediler’

Kanat, o dönemi şu sözlerle aktardı: “Halkımızın mücadeleye olan bağlılığı, iradesi o dönemde kendini güçlü bir şekilde gösterdi. Batman’da Edip Solmaz, Diyarbakır’da ise Mehdi arkadaş şahsında irade teslimiyeti dayatılıyordu. Darbe sonucunda Mehdi arkadaş tutuklandı ve yoğun işkencelere maruz kaldı. İşkenceye karşı büyük direnişler de vardı. Burada teslimiyet dayatılıyordu. Hem içeride hem dışarıda teslimiyeti sağlayıp yok etme üzerine bir politika kurmuşlardı. Ancak tüm planları direnişe çarptı. Vietnam’daki Saygon Zindanları biz Diyarbakır’da gördük. Mehdi arkadaş ile tanışmamız Ocak Direnişi sürecindeydi. Aylarca süren direnişlerdendi. Vahşetlerin sona ermesi için direnişe geçilmişti. Salonda denilen yerde işkenceye maruz kaldı. Onu orada gördüm. Yürüyemiyordu. İlk defa orada onu gördüm.”

‘Mehdi Zana Tam Bir Militandı’

Mehdi Zana’nın belediye başkanı olmasından kaynaklı yoğun işkencelere maruz bırakıldığını belirten Kanat, “Amaçları halkın iradesi olan birini teslim almaktı. ‘Onu teslim alacağız, bu şekilde Diyarbakır halkını da teslim almış oluruz’ politikası yürüttüler. Ancak Mehdi arkadaş tam bir militandı. Kahramanca bir direniş sergileyerek planlarını bozdu. Teslim alamadılar. Mehdi Zana’nın sağ kalması büyük bir mucizedir. Necmetin Büyükkaya arkadaş orada gördüğü işkenceler ile katledildi. Mehdi Zana’nın hayalleri ile halkımızın hayalleri aynıydı. Kürtçe ve kimlik mücadelesi veriyordu. O süreçte en büyük desteği Leyla Zana’dan alıyordu. Halkımızın başı sağ olsun. Davasına bağlı kalacağız” ifadelerini kullandı.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.