Kürt siyasetinin önemli isimlerinden Mehdi Zana yaşamını yitirdi

Diyarbakır Belediyesi eski Başkanı ve Kürt siyasetçi Mehdi Zana yaşamını yitirdi. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) nedeniyle bir süredir Diyarbakır’da özel bir hastanede tedavi gören Zana, yoğun bakımda verdiği yaşam mücadelesini kaybetti. Zana’nın cenazesi, Diyarbakır’ın Bağlar ilçesinde bulunan Yeniköy Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Ömrünü Kürt kimliği ve hak mücadelesine adayan Mehdi Zana, hem askeri darbe dönemlerinde hem de sürgün yıllarında kararlı duruşuyla tanınan bir isimdi.

Siyasi Mücadeleyle Geçen Bir Ömür

Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde 20 Aralık 1940’ta doğan Mehdi Zana, siyasete atılmadan önce terzilik yaptı. Siyasi bilincinin terzi çıraklığı döneminde dükkana gelenlerin yaptığı tartışmalarla şekillendiğini belirten Zana, “Bilici” olan soyadını daha sonra Kürtçe karşılığı olan “Zana” ile değiştirdi. Eski Demokrasi Partisi (DEP) Milletvekili Şükran Zana’nın ağabeyi ve siyasetçi Leyla Zana’nın eşi olan Mehdi Zana, 1963 yılında Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) katıldı ve 1965’te TİP’in Silvan İlçe Başkanı oldu. Aynı dönemde Devrimci Doğu Kültür Ocakları (DDKO) bünyesinde de aktif faaliyet yürüttü.

1977 Yerel Seçimleri ve Tarihi Başarı

Kürtlerin demokratik hakları için bağımsız örgütlenmeler kurması gerektiğini savunan Zana, 1974 yılındaki af yasasının ardından TİP’ten ayrılarak yeni arayışlara girdi. 1975’te kurulan Türkiye Kürdistan Sosyalist Partisi’nin (TKSP) kurucuları arasında yer alan Zana’nın siyasal yaşamındaki en önemli dönüm noktası 1977 yılı oldu. O yıl Diyarbakır Belediye Başkanlığı için bağımsız aday olan Zana, kentteki diğer siyasi grupları ve CHP’nin adayını geride bırakarak belediye başkanı seçildi. Mehdi Zana, kentte Kürt kimliğini açıktan savunan ilk belediye başkanı olarak tarihe geçti.

Belediye başkanlığı döneminde yaşanan çeşitli siyasi ve sendikal krizlere karşı kararlı duruşunu koruyan Zana, görevini 12 Eylül 1980 askeri darbesine kadar sürdürür. Darbenin ardından tutuklanan Zana, ağır işkencelerle tarihe geçen Diyarbakır 5 No’lu Askeri Cezaevi’nde kaldı. Yaklaşık 11 yıl aralıksız hapis yattıktan sonra 16 Nisan 1991’de tahliye edilen Zana, 1990’lı yılların ortasında aldığı diğer cezalar nedeniyle Diyarbakır, Aydın, Afyon ve Eskişehir cezaevlerinde de tutuldu.

Sürgün Yılları ve Edebi Çalışmaları

Cezaevi süreçlerinin ardından yaklaşık 8 yıl boyunca İsveç’te sürgün hayatı yaşayan Zana, 2004 yılında Türkiye’ye geri döndü. Siyasi anılarını ve görüşlerini kaleme alan Mehdi Zana, “Bekle Diyarbakır” adlı anı kitabı başta olmak üzere birçok eser yayımladı.

‘Halk Kürt Kimliğine Sahip Çıktığım İçin Oy Verdi’

Mehdi Zana, 2021 yılında verdiği bir röportajda, 1977 yılında kazandığı belediye başkanlığına dair şu değerlendirmelerde bulunmuştu:
“Diyarbakır’da belediye başkanı seçilmemin başlıca nedeni, kimliğime sahip çıkmamdan dolayıydı. Kürtçe konuşmam halkı memnun ettiği için beni seçtiler. Ben onlara hiç hizmetten söz etmedim. Halk hizmet için değil, Kürtçe konuştuğum ve Kürt kimliğine sahip çıkmamdan dolayı bana oy verdi. Halkın sahip çıkmasının başlıca nedeni Kürt kimliğini vurgulamamdı.”

Kürt sorununun demokratik çözümü ve anadil hakkının önemine her fırsatta değinen Zana, ilk gençlik yıllarından yaşamının son anına kadar Kürt meselesinin barışçıl çözümü için mücadele etti.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.