İnsan Hakları Derneği (İHD), Kürt meselesinin demokratik yollarla çözümü, silahsızlanma ve demokratik katılım amacıyla dün (5 Ağustos 2026) yaklaşık 360 milletvekilinin imzasıyla TBMM’ye sunulan “Çerçeve Yasa” tasarısına ilişkin kapsamlı bir rapor yayımladı.
Ekim 2024’te başlayan müzakere sürecini büyük bir dikkat ve heyecanla takip ettiklerini belirten İHD, yasa tasarısını barış yolunda “önemli bir ilk adım” olarak nitelendirdi. Ancak sürecin başarısının evrensel insan hakları standartlarına bağlı olduğunu vurgulayan dernek, tasarıda uygulamanın ruhuna aykırı bulduğu ve kriz yaratma potansiyeli taşıyan 7 tartışmalı maddeye dikkat çekerek Meclis’e düzeltme çağrısında bulundu.
İHD’nin kamuoyuyla paylaştığı 7 maddelik itiraz ve öneri listesi şu şekilde:
- 1. MGK Sürecine 1 Aylık Sınır Getirilmeli: Tasarının 1. maddesinde öngörülen Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tespitinin zamana yayılmaması ve sürecin hızlı ilerlemesi için bu aşamaya en fazla 1 ay gibi makul bir süre sınırı konulmalıdır.
- 2. Suç Tipi ve Tarihi Ayrımı Kaldırılmalı: 3. ve 6. maddelerde yer alan örgüt militanlarına yönelik suç tipi ve tarihi gibi kategorik ayrımlar barış beklentisini karşılamamaktadır. Yasa, Kürt meselesinin neden olduğu tüm yargılama ve mahkumiyetleri kapsayacak şekilde genişletilmelidir.
- 3. “Kasten Öldürme” Kapsamındaki Muğlaklık Giderilmeli: 2. madde gereği “kasten öldürme failleri”nin kapsam dışı tutulması, Türkiye’deki yargı pratikleri (TCK 302. madde gereği silah kullanmadan veya sadece teşebbüs aşamasında kalınsa bile bu hükmün verilmesi) nedeniyle sorunludur. En azından ölümle sonuçlanmayan öldürmeye teşebbüs eylemleri yasa kapsamına alınmalıdır.
- 4. Siyaset Yasakları Amaca Aykırı: Tasarının 3, 6 ve 7. maddelerinde yer alan mahkumiyet erteleme süreleri ve getirilen 2-3 yıllık siyaset yasakları, hedeflenen “siyasi katılımın” önünde bir engeldir. Silahın yerine siyasetin ikame edilmek istendiği bir denklemde, yasadan yararlananların siyasi faaliyetlerinin kısıtlanması kabul edilemez.
- 5. İzleme Komisyonuna Sivil Toplum Dahil Edilmeli: 7. madde uyarınca TBMM bünyesinde kurulacak “İzleme Komisyonu”na sadece siyasiler değil; sivil toplum temsilcileri ve çatışma çözümü uzmanları da dahil edilerek toplumsal güven tesis edilmelidir.
- 6. Cezaevindekiler ve Sürgündekiler İçin “Başvuru” Şartı Kaldırılmalı: Yasadan yararlanmak için başvuru şartı aranması silahlı militanlar için makul olsa da, cezaevinde tutulanlar ve yurtdışında (sürgünde) olanlar için mantıksızdır. Bu kişiler için adli ve idari işlemler başvuru beklenmeksizin resen yapılmalıdır.
- 7. Barış Akademisyenleri ve KHK’lılar Unutulmamalı: Fikirleri nedeniyle ihraç edilen Barış Akademisyenleri ile irtibat/iltisak gerekçesiyle işlerine son verilen kamu personelinin yasa kapsamı dışında tutulması adalet duygusunu sarsmaktadır. Bu kesimler ivedilikle kapsama dahil edilmelidir.
İHD yönetimi açıklamasının sonunda; Adalet Komisyonu ve TBMM Genel Kurulu’nda yapılacak görüşmelerde bu uyarıların dikkate alınmasını talep ederek, kalıcı toplumsal barış için çaba sarf etmeye devam edeceklerini ilan etti.
Haber Merkezi
