ABD’li üst düzey bir yetkili, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında varılan ve bölge siyasetinde yeni bir dönemin kapısını aralaması beklenen 14 maddelik mutabakat metninin detaylarını paylaştı. Düzenlenen telekonferansta konuşan yetkili, mutabakatın nükleer silahsızlanmadan ekonomik kalkınmaya, askeri operasyonların durdurulmasından dondurulmuş fonların serbest bırakılmasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsadığını belirtti.
Mutabakatın ilk maddesine göre taraflar, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonları kalıcı olarak sona erdirmeyi taahhüt etti. Taraflar, birbirlerinin toprak bütünlüğüne ve egemenliğine saygı göstereceklerini, iç işlerine müdahale etmeyeceklerini ve güç kullanma tehdidinden kaçınacaklarını beyan etti. Nihai anlaşmanın 60 gün içinde sonuçlandırılması hedefleniyor.
Anlaşma kapsamında ABD, İran’a yönelik uyguladığı deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen kaldırmayı kabul etti. Buna karşılık İran, Hürmüz Boğazı üzerinden ticari gemilerin güvenli ve ücretsiz geçişini sağlamak amacıyla gerekli teknik düzenlemeleri yapacak ve mayın temizleme çalışmalarını yürütecek. Boğaz’ın gelecekteki idaresi için bölge devletleriyle diyalog mekanizmaları kurulacak.
Mutabakat metninde dikkat çeken en önemli maddelerden biri, İran’ın ekonomik kalkınması için öngörülen mali destek oldu. ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte en az 300 milyar dolar tutarında bir yeniden inşa planı hazırlamayı taahhüt etti. Bu planın finansal işlemleri için gerekli tüm lisans ve muafiyetler ABD tarafından sağlanacak.
İran, mutabakatla nükleer silah edinmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit etti. Zenginleştirilmiş malzeme stoklarının Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) gözetiminde imha edilmesi ve zenginleştirme meselesinin nihai anlaşma çerçevesinde çözülmesi konusunda uzlaşı sağlandı. Buna karşılık ABD; BM Güvenlik Konseyi kararları, UAEA kararları ve tüm tek taraflı yaptırımları belirlenen takvime göre kaldırmayı taahhüt etti.
Mutabakatın yürürlüğe girmesiyle birlikte, İran’a ait dondurulmuş veya kısıtlanmış tüm fonlar ve varlıklar kullanıma açılacak. ABD Hazine Bakanlığı, İran ham petrolü ve petrol ürünlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri için gerekli muafiyetleri derhal tanıyacak. Sürecin izlenmesi için taraflar arasında ortak bir yürütme mekanizması kurulacak ve nihai anlaşma Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanacak.
Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.
