İran’da Ekonomik Kriz Derinleşiyor: Temel Gıda Maddeleri Lüks Oldu

İran’da süregelen siyasi belirsizlik ve bölgesel gerilimler, ülke ekonomisindeki kırılganlığı derinleştirirken temel gıda ürünlerine peş peşe gelen zamlar toplumsal yaşamı durma noktasına getirdi. Resmi verilere göre, son bir yıl içinde özellikle temel gıda maddelerindeki fiyat artışı, altın ve dövizdeki yükselişi geride bırakarak halkın alım gücünü ciddi oranda düşürdü.

Gıda Enflasyonu Altın ve Doları Geride Bıraktı

İran İstatistik Merkezi tarafından açıklanan 21 Mart 2025 ile 21 Mart 2026 tarihleri arasındaki enflasyon verileri, krizin boyutlarını gözler önüne serdi. Verilere göre, son bir yıl içerisinde katı bitkisel yağın fiyatı yüzde 375 oranında artarak en fazla zamlanan ürün oldu. Gıda ürünlerindeki bu devasa artış; yüzde 130 değer kazanan altın ve yüzde 64 artış gösteren doların çok üzerinde gerçekleşti.

Piyasadaki diğer temel ürünlerde de tablo benzerlik gösteriyor. Sıvı yağ fiyatları yüzde 308, tavuk eti yüzde 191 ve süt fiyatları yüzde 132 oranında zamlandı. Somut rakamlarla ifade edildiğinde; katı bitkisel yağın fiyatı 81 bin tomandan 385 bin tomanın üzerine, 900 ml’lik sıvı yağın fiyatı ise 74 bin tomandan 300 bin tomanın üzerine çıktı.

Asgari Ücret Açlık Sınırının Altında

İran’da asgari ücretin 20 milyon toman civarında seyretmesi, artan fiyatlar karşısında geniş kitlelerin temel ihtiyaçlarını karşılamasını imkansız hale getiriyor. Savaş atmosferi ve ekonomik belirsizlik, dar gelirli yurttaşlar için yaşamı her geçen gün daha da zorlaştırırken, beslenme çantalarından sofralara kadar her alanda kısıtlamaya gidiliyor.

Ekmek ve Şekere Maliyet Zammı

Temel gıda maddelerindeki artış sadece yağ ve et ürünleriyle sınırlı kalmadı. Hamadan Fırıncılar Birliği Başkanı Ebuzar Golmohammadi; sigorta, işçi ücretleri, enerji, maya ve kira maliyetlerindeki artışı gerekçe göstererek ekmeğe zam yapıldığını duyurdu. Yeni tarifeye göre lavaş ekmek 2 bin toman, tam buğday ekmeği (sangak) 8 bin toman ve geleneksel taftoon ekmeği 35 bin toman oldu.

Tarım Bakanlığı yetkilileri de şeker fiyatlarında düzenlemeye gidildiğini açıkladı. Fabrika çıkış fiyatı artan şekerin, tüketiciye ulaşan 900 gramlık paketli halinin fiyatı 125 bin toman olarak belirlendi.

İnternet Erişimi Hem Kısıtlı Hem Pahalı

Ekonomik krizin yanı sıra ülkede dijital haklara yönelik kısıtlamalar da devam ediyor. Ocak ayından bu yana süregelen internet kesintileri ve sansür uygulamaları nedeniyle yurttaşlar, dış dünya ile iletişim kurmak için yüksek maliyetli VPN uygulamalarına mecbur bırakılıyor. Güncel verilere göre İran’da 1 GB internetin maliyeti 6 dolara (yaklaşık 1 milyon 80 bin toman) ulaşmış durumda. Bu durum, bilgiye erişimi de sınıfsal bir imtiyaz haline getiriyor.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.