12-18 Ekim: Tarihin Kırılma Anları, Mücadeleler ve Siyasi Suikastlar

Ortadoğu ve dünya genelinde 12-18 Ekim tarihleri, siyasi suikastların, katliamların, savaşların, toplumsal mücadelelerin, kadınların hak arayışlarının ve önemli siyasal dönüşümlerin yaşandığı bir dönem olarak kayıtlara geçti.

Bu tarih aralığında, Kürt siyasetçi Hevrîn Xelef’in katledilmesi, gazeteciler Hakan Tosun ve Kadri Bağdu’nun yaşamını yitirmesi, Halkların Demokratik Partisi (HDP)’nin kuruluşu, Kerkük’ün Irak güçlerinin denetimine geçmesi, Kuzey ve Doğu Suriye’deki saldırılara dair Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri anlaşması ve Filistinli tutsakların özgürlüğüne kavuşması gibi kritik olaylar tarihin sayfalarına işlendi.

12 Ekim: Kolomb’un Gelişi ve Kadınların Olimpiyat Tarihindeki Adımı

1492 – Kristof Kolomb Karayipler’e ulaştı: Kristof Kolomb’un gemileri Bahamalar’a ayak bastı. Bu tarih, Avrupa’nın Amerika kıtasındaki sömürgeci sürecinin önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.

1968 – Olimpiyat meşalesini ilk kez bir kadın yaktı: Meksikalı atlet Enriqueta Basilio, Mexico City Olimpiyatları’nın açılışında olimpiyat kazanını tutuşturarak, modern olimpiyat tarihinde bu onurlu görevi üstlenen ilk kadın olarak tarihe geçti.

2000 – USS Cole Yemen’de bombalandı: ABD donanmasına ait USS Cole gemisi, Yemen’in Aden Limanı’nda yakıt ikmali yaparken bomba yüklü küçük bir tekneyle saldırıya uğradı. El Kaide’ye atfedilen bu saldırıda 17 ABD askeri hayatını kaybederken, 37 kişi de yaralandı.

2002 – Bali saldırılarında 202 kişi öldü: Endonezya’nın Bali Adası’ndaki turistik bölgede düzenlenen bombalı saldırılarda 202 kişi yaşamını yitirdi. Saldırılar, El Kaide bağlantılı Cemaah İslamiye yapılanmasıyla ilişkilendirildi.

2019 – Hevrîn Xelef katledildi: Suriye Gelecek Partisi Genel Sekreteri Kürt siyasetçi Hevrîn Xelef, Kuzey ve Doğu Suriye’de M4 karayolunda aracından indirilerek katledildi. Uluslararası Af Örgütü, bu olayı yargısız infaz olarak belgeledi.

13 Ekim: Ankara Başkent Oluyor, Madenciler Kurtarılıyor, Gazeteci Tosun Katlediliyor

1923 – Ankara başkent oldu: Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen tek maddelik yasayla Ankara, yeni devletin hükümet merkezi ve başkenti olarak ilan edildi. Bu karar, Cumhuriyet’in ilanından 16 gün önce alındı.

2010 – Şilili 33 madenci kurtarıldı: Şili’deki San José madeninin çökmesi sonucu yaklaşık 700 metre yerin altında mahsur kalan 33 işçi, 69 gün süren çabaların ardından gerçekleştirilen operasyonla kurtarıldı. Bu kurtarma çalışması dünya çapında canlı yayınlandı.

2025 – Gazeteci Hakan Tosun yaşamını yitirdi: Gazeteci, belgeselci ve ekoloji aktivisti Hakan Tosun, 10 Ekim’de İstanbul’un Esenyurt ilçesinde uğradığı saldırının ardından kaldırıldığı hastanede 13 Ekim’de hayatını kaybetti. Tosun’un ölümüyle ilgili iki kişi tutuklanırken, saldırının nedenine ilişkin soruşturma devam ediyor.

14 Ekim: Qibya Katliamı, Martin Luther King’e Nobel ve Gazetecilerin Ölümü

1953 – Qibya Katliamı yaşandı: İsrail ordusu, o dönem Ürdün yönetimindeki Batı Şeria’nın Qibya köyüne saldırdı. Birleşmiş Milletler’in soruşturmasında, İsrail askerlerinin evleri patlayıcılarla yıktığı, kadın ve çocukların da aralarında bulunduğu sivillerin öldürüldüğü belgelendi. BM Güvenlik Konseyi daha sonra bu saldırıyı kınadı.

1964 – Martin Luther King’e Nobel Barış Ödülü verildi: Irk ayrımcılığına karşı şiddetsiz direniş yürüten Martin Luther King Jr.’ın Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldüğü duyuruldu. King, 35 yaşında bu ödülü alan en genç isimlerden biri oldu.

2014 – Kadri Bağdu katledildi: Kürtçe günlük Azadiya Welat gazetesinin çalışanı Kadri Bağdu, Adana’nın Şakirpaşa Mahallesi’nde gazete dağıtırken uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitirdi. Soruşturma yıllarca faili meçhul olarak sürerken, saldırının DAİŞ bağlantılı faillerine ilişkin bilgiler daha sonra gündeme geldi.

2023 – Necmettin Salaz yaşamını yitirdi: Gazeteci, yazar ve şair Necmettin Salaz, Federal Kürdistan Bölgesi’nin Süleymaniye kentinde tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Yaklaşık 40 yıl Kürt basınında görev yapan Salaz, Kürtmüşüz, Zilan: Bir Derenin Gözyaşları ve Adule gibi önemli eserlere imza attı.

15 Ekim: Thomas Sankara’nın Öldürülmesi ve HDP’nin Kuruluşu

1987 – Thomas Sankara öldürüldü: Burkina Faso Devlet Başkanı Thomas Sankara, başkent Ouagadougou’da gerçekleştirilen askeri darbe sırasında beraberindeki kişilerle birlikte öldürüldü. Sömürgecilik karşıtlığı, kadınların özgürleşmesi ve toplumsal reform politikalarıyla tanınan Sankara’nın ölümünün ardından Blaise Compaoré iktidara geldi.

2005 – Irak Anayasası referandumda kabul edildi: Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesinin ardından hazırlanan yeni Irak Anayasası halkoyuna sunuldu. Kabul edilen anayasa, Irak’ı federal bir devlet olarak tanımladı, Kürdistan Bölgesi’nin federal statüsünü güvence altına aldı ve Kürtçeyi Arapçayla birlikte resmi dil olarak kabul etti.

2012 – HDP kuruldu: Halkların Demokratik Partisi (HDP) kuruldu. Partinin ilk eş genel başkanları Fatma Gök ile Yavuz Önen oldu.

16 Ekim: Çin’in Nükleer Denemesi ve Kerkük’teki Siyasi Gelişmeler

1964 – Çin ilk atom bombasını denedi: Çin, Sincan’daki Lop Nur test sahasında ilk nükleer silah denemesini gerçekleştirerek dünyadaki beşinci nükleer silah sahibi devlet haline geldi.

1978 – Karol Wojtyla Papa seçildi: Polonyalı Kardinal Karol Wojtyla, Katolik Kilisesi’nin liderliğine seçilerek II. Jean Paul adını aldı. Wojtyla, 455 yıl sonra İtalyan olmayan ilk papa oldu.

2017 – Irak güçleri Kerkük’ün kontrolünü aldı: Federal Kürdistan Bölgesi’nde 25 Eylül’de gerçekleştirilen bağımsızlık referandumundan üç hafta sonra Irak ordusu ve beraberindeki güçler Kerkük’e ilerledi. Peşmerge güçlerinin önemli bölümü kentten çekilirken, Irak güçleri valilik binası, havaalanı ve petrol sahaları dahil stratejik noktaları kontrol altına aldı ve çok sayıda Kürt kentten ayrılmak zorunda kaldı.

17 Ekim: Paris Katliamı, Arap Petrol Ambargosu ve Suriye Anlaşması

1961 – Paris’te Cezayirliler katledildi: Cezayir’in bağımsızlığı için mücadelenin sürdüğü dönemde, Paris’te sokağa çıkma yasağını protesto eden Cezayirlilere Fransız polisi saldırdı. Çok sayıda kişi öldürüldü, yaralandı veya kaybedildi; bazı kişilerin bedenleri Seine Nehri’nden çıkarıldı. Cezayir, 17 Ekim’i Ulusal Göç Günü olarak anmaktadır.

1973 – Arap petrol ambargosu başladı: Ekim Savaşı sırasında Arap Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü üyeleri, İsrail’i destekleyen ülkelere karşı petrol üretimini azaltma kararı aldı. Bu süreç, küresel petrol krizine ve enerji fiyatlarında büyük artışa yol açtı.

2019 – Türkiye ile ABD Kuzey ve Doğu Suriye için anlaşmaya vardı: Türkiye’nin 9 Ekim’de başlattığı işgal harekatı sırasında Ankara’da yapılan görüşmeler sonucunda Türkiye ve ABD, operasyonun 120 saatliğine durdurulması ve SDG güçlerinin belirlenen alandan çekilmesi konusunda anlaştı.

18 Ekim: Azerbaycan’ın Bağımsızlığı, Butto’ya Saldırı ve Filistinli Tutsakların Serbest Bırakılması

1991 – Azerbaycan bağımsızlığını yeniden ilan etti: Azerbaycan Yüksek Sovyeti, Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde Devlet Bağımsızlığına İlişkin Anayasal Belge’yi kabul etti.

2007 – Benazir Butto’nun konvoyuna saldırı düzenlendi: Eski Pakistan Başbakanı Benazir Butto, yaklaşık 8 yıllık sürgünün ardından ülkeye döndüğü gün Karaçi’de destekçilerinin oluşturduğu konvoyu hedef alan bombalı saldırıdan sağ kurtuldu. Saldırıda 130’dan fazla kişi yaşamını yitirdi, yüzlerce kişi yaralandı. Butto, iki ay sonra başka bir saldırıda öldürüldü.

2011 – Yüzlerce Filistinli tutsak serbest bırakıldı: Hamas ile İsrail arasındaki esir takası anlaşmasının ilk aşaması uygulandı. İsrail askeri Gilad Şalit serbest bırakılırken, İsrail cezaevlerindeki 477 Filistinli, aralarında 27 kadın da bulunmak üzere tahliye edildi. Anlaşma kapsamında ikinci aşamayla birlikte toplam 1.027 tutsağın serbest bırakılması kararlaştırılmıştı.

Bu haber Mezopotamya Ajansı kaynak alınarak hazırlanmıştır.